‘De grote machtige vijand’ wilde hij niet zijn

Daniel Ropers

Het gezicht van bol.com gaat na negentien jaar pionieren een grote wetenschappelijke uitgeverij leiden. Zijn valkuil was zijn eeuwige geratel.

Daniel Ropers is een scherp analyticus die anderen altijd wil overtuigen van zijn gelijk. Foto Jiri Buller/Lumen

‘Ik ben Daniel Ropers, ik ben 28 jaar en ik ben algemeen directeur van bol.com.” Met die woorden werd Michel Schaeffer verwelkomd toen hij in 2001 kwam solliciteren bij wat nu de grootste webwinkel van Nederland en België is. „Ik heb daar zó om moeten lachen”, zegt Schaeffer. „Wie noemt nou zijn leeftijd als hij zich voorstelt?”

In de begintijd van bol.com was hij echt nog „een McKinsey-mannetje”, zegt Diana Elgersma-Van der Plaats, die al een paar maanden bij het internetbedrijf werkte vóór Daniel Ropers kwam. Ropers had als junior consultant bij McKinsey in opdracht van het Duitse mediaconcern Bertelsmann het businessplan voor de Nederlandse tak van bol.com geschreven. Toen dat af was, kreeg hij van McKinsey een nieuwe klus toebedeeld, maar hij besloot dat hij bol.com liever zelf wilde helpen opbouwen. In 1998 begon hij als financieel directeur, twee jaar later werd hij algemeen directeur. „Hij kwam binnen en zou ons wel even vertellen hoe het moest”, herinnert Elgersma-Van der Plaats zich. Bol.com hield toen kantoor in Vianen, en telde vijf werknemers. „Hij zei: ik ben Daniel, waar is mijn bureau, mijn telefoon, mijn laptop en mijn auto? Wij dachten: wie ben jij en wat kom je doen?”

Ondanks het stroeve begin kwam het allemaal goed. Afgelopen dinsdag waren Elgersma-Van der Plaats en een collega die ook al sinds 2000 bij bol.com werkt, een van de eersten op kantoor die van Ropers hoorden dat hij weggaat. „Daniel begon te huilen, wij begonnen te huilen. Uiteindelijk ging Huub [Vermeulen, Ropers’ opvolger, red.] ook mee huilen.”

Bol.com ís Daniel Ropers. Dat hij ooit weg zou gaan, beschouwde zijn omgeving als onvermijdelijk, maar toch kwam de aankondiging dat hij na 19 jaar vertrekt als een verrassing. Vanaf oktober is Ropers (45) de hoogste baas van Springer Nature, na Elsevier de grootste wetenschappelijke en educatieve uitgever ter wereld.

De grote vijand

Hoewel bol.com allang niet meer alleen boeken verkoopt, heeft de webwinkel het boekenvak onmiskenbaar veranderd, zeggen mensen uit die branche. Boekhandelaren namen het Ropers kwalijk dat klanten hun boeken online bestelden, en steeds minder naar de winkel kwamen. Toch waren Ropers en zijn partner ieder jaar te gast op het boekenbal. „Dat geeft wel aan dat je erbij hoort”, zegt Jean-Marc van Tol, striptekenaar van Fokke & Sukke en eigenaar van uitgeverij Catullus.

Soms werd Ropers er wel moedeloos van dat bol.com als de grote machtige vijand werd gezien, die de kleintjes kapot probeert te maken, zei hij eens in gesprek met NRC. Om geaccepteerd te worden, ging hij in alle clubjes zitten die er zijn. Zo was hij bestuurslid bij de Koninklijke Boekverkopersbond.

Ropers is op 25 maart 1972 geboren in Duitsland, in Freiburg im Breisgau. Zijn vader is Duits, zijn moeder Nederlands. Zijn ouders zijn allebei wetenschappers: zijn vader is geneticus, zijn moeder is medisch socioloog. Zelf studeerde Ropers twee jaar geneeskunde, voordat hij overstapte op bedrijfseconomie.

Ropers kan heel dominant zijn

Ropers is een scherp analyticus die anderen altijd wil overtuigen van zijn gelijk, zeggen mensen in zijn omgeving. „Hij benadert zaken op een bijna wetenschappelijke manier”, zegt Wijnand Jongen van brancheorganisatie Thuiswinkel.org, waar de bol.com-baas óók in het bestuur zit. Dat levert „zeer waardevolle inzichten” op, waar de hele branche van profiteert, zegt Jongen. De keerzijde is dat Ropers nogal oreert – „college kan geven”.

Pieter Zwart, de oprichter en topman van Coolblue, zegt dat hij zijn „fijne concurrent, met wie ik stiekem een beetje bevriend ben geraakt” vaak gekscherend vraagt wanneer hij de politiek in gaat. „Hij moet Nederland gaan leiden. Dan kan hij iedereen uitleggen hoe de wereld werkt.”

Ropers kan heel dominant zijn, zegt directeur Jongen van Thuiswinkel.org. „Na één van onze eerste bestuursvergaderingen, waarin hij zo verschrikkelijk veel aan het woord was, nam ik hem apart. ‘Dit kun je niet maken, de rest komt niet aan het woord.’ ‘Ik ga erop letten’, zei hij. Maar hij veranderde nooit.”

Ropers blijft ratelen. „Daarmee weet hij te inspireren en te motiveren”, zegt Schaeffer, die veertien jaar met hem in de directie zat. „Maar het is absoluut ook zijn zwakte. Hij kan mensen helemaal suf lullen. Die kunnen hem niet meer volgen.” Schaeffer herinnert zich dat Ropers ooit in gesprek met de toenmalige aandeelhouders, Cyrte en NPM, zó veel praatte dat een van de heren hem onderbrak. „Wil je een antwoord of wil je nog een tijdje naar jezelf luisteren?” Schaeffer: „Daniel werd helemaal rood, hij was gelijk stil. Op zo’n moment wordt hij keihard geconfronteerd met zijn grootste valkuil.”

Deal sluiten vanuit de auto

Sinds de oprichting wisselde bol.com verschillende keren van eigenaar. In 2002 wilde Bertelsmann van het bedrijf af, het kostte te veel geld. Het was een lastige tijd, niemand wilde nog in internet stappen, de hype was over. Op de valreep wist Ropers drie Duitse investeerders te interesseren. In 2008 ging het bedrijf over naar de Nederlandse investeringsmaatschappijen Cyrte en NPM. En vier jaar later werd bol.com voor 350 miljoen euro gekocht door supermarktconcern Ahold, nu Ahold Delhaize, waar het nog altijd onderdeel van uitmaakt.

Marijn de Wit, de voormalig financieel directeur van bol.com, moet nog lachen als hij aan de laatste dagen voor de totstandkoming van de Ahold-deal denkt. Ropers was op skivakantie, en liet de onderhandelingen in die fase voor het grootste deel aan zijn financiële man over. „Daniel was natuurlijk intensief bij die deal betrokken, maar als hij er vertrouwen in heeft gaat hij zich er niet onnodig in mengen, alleen omdat hij de baas is”, zegt De Wit. Toen het ineens wel heel hard ging, belde hij Ropers. „Ik zei: ‘Ik denk dat je terug moet komen.’ Als het rond zou zijn moesten we daar vanwege Aholds beursnotering meteen mee naar buiten. Daniel mopperde wat, maar stapte wel halsoverkop in de auto. De héle terugreis hingen we aan de telefoon, want er moesten nog tienduizend dingen gebeuren. Eerst raakte zijn mobiel leeg. Toen die van zijn vriendin. Uiteindelijk hebben we de laatste twee uur onderhandeld via het mobieltje van zijn 11-jarige dochtertje.”

Hij is ongeduldig, in zijn ogen ging het altijd te langzaam. Hij heeft wel geleerd dat hij dat moest accepteren.

Verlies maken om te groeien

Onder Ahold steeg de omzet van 355 miljoen euro in 2012 naar 1,2 miljard vorig jaar. Voelde Ropers, door velen als visionair en entrepreneur omschreven, zich wel thuis in die ‘corporate’ omgeving van Ahold? „Ik denk het niet”, zegt Ad Scheepbouwer, de oud-topman van KPN die veel in internetbedrijven investeert. „Ik vind het een opmerkelijke prestatie dat zo’n eigenwijze jongen het zo lang heeft volgehouden binnen zo’n groot concern. Maar als ik hem sprak, was hij altijd erg complimenteus over Ahold. Ik geloof ook wel dat Dick Boer hem zijn gang heeft laten gaan.”

Dat is ook zo, zegt Boer, topman van Ahold Delhaize. „Bol.com heeft de afgelopen vijf jaar veel ruimte gekregen om te groeien, meer dan van de vorige aandeelhouders. Om te kunnen groeien mocht bol.com verlies maken. Dat hebben ze verdiend door goede resultaten te leveren.” Boer voegt daaraan toe: „Daniel weet best hoe de wereld van het grote geld in elkaar zit, en welke verantwoordelijkheid daarbij past. We konden elkaar goed begrijpen, ondanks dat we het niet altijd eens waren. We hebben flinke discussies gehad.”

Ach, relativeert Diana Elgersma-Van der Plaats: „Daniel was niet anders gewend dan dat hij bestuurders of aandeelhouders boven zich had met wie hij moest overleggen. Hij is ongeduldig, in zijn ogen ging het altijd te langzaam. Hij heeft wel geleerd dat hij dat moest accepteren.”