Gerechtshof ziet fouten van justitie door de vingers

strafrecht

Waarom werd Dino S. eerst vrijgesproken en is hij nu toch veroordeeld? Drie nabestaanden kwamen luisteren naar het hof.

Raadsheren van de meervoudige kamer voor aanvang van het requisitoir in het liquidatieproces Passage. Foto Bas Czerwinski/ANP

Jopie van der Bijl staart in een hoekje van de extra beveiligde rechtbank op Schiphol stilletjes in het niets. Even verderop staan de dochters van Jopies broer Thomas en van Kees Houtman. De menigte in de rechtszaal heeft geen oog voor hun verdriet dat zojuist door het hof treffend is beschreven als „groot leed dat na verloop van tijd nog diep wordt gevoeld”.

Het hof heeft de moordenaars van Kees en Thomas net veroordeeld en journalisten willen weten wat de advocaten ervan vinden. Dino S. is volgens het hof de opdrachtgever, samen met Willem Holleeder, al moet hij nog terechtstaan. „Ik heb het altijd al gezegd”, zegt Jopie. „Zij hebben Thomas laten vermoorden.”

Ruim vier jaar geleden was de situatie heel anders. In 2013 werd Dino S. vrijgesproken van betrokkenheid bij de twee veelbesproken moorden en liep Willem Holleeder gewoon vrij rond in Amsterdam. Wat is er veranderd in die tijd?

In deze video wordt uitgelegd waarom het hof levenslang oplegt:

Osdorp eerst

Het antwoord op die vraag gaat terug naar 2011. Toen vertelde kroongetuige Peter la S. plotsklaps dat bepaalde stukken uit zijn getuigenis niet waren opgenomen in het dossier. Het ging om verklaringen die hij had afgelegd over Willem Holleeder. „Osdorp eerst”, had Peter la S. Holleeder horen zeggen in september 2005. Daarmee doelde hij op Kees Houtman, die in Osdorp woonde.

Peter la S. was zo bang voor Holleeder toen hij in 2006 zijn eerste verklaringen aflegde, dat hij eiste dat deze delen zouden worden achtergehouden. En dat gebeurde – met instemming van de top van het Openbaar Ministerie en in strijd met de eigen interne regels voor de omgang met kroongetuigen.

De rechtbank reageerde vol ongeloof op de onthulling. Volgens de advocaten van Dino S. was Peter la S. hun cliënt gaan belasten om het gat op te vullen van de opdrachtgever „wiens naam niet genoemd mocht worden”. De ‘Holleeder-weglatingen’ bewezen volgens de advocaten van Dino S. dat de kroongetuige de werkelijkheid verdraaide.

In het vonnis dat de rechtbank in januari 2013 uitsprak, werd korte metten gemaakt met de Holleeder-weglatingen. In de zaak van Dino S. mochten de verklaringen van Peter la S. niet worden gebruikt. Gevolg: vrijspraak van Dino S.

Deal met Fred Ros

Mede vanwege die vrijspraak besloot het OM nog een deal te sluiten met een kroongetuige: Fred Ros. Hij was door de rechtbank tot 30 jaar cel veroordeeld voor betrokkenheid bij de moord op Thomas van der Bijl. In ruil voor zijn getuigenis kreeg Ros strafkorting; tegen hem werd ditmaal bij het hof 14 jaar cel geëist.

Dino S. en zijn verdedigers zijn daarover furieus. Eerst, stellen de advocaten, zijn de rechten van hun cliënt flagrant geschonden. Nu krijgt een veroordeelde verdachte een deal om de vrijgesproken verdachte ‘op te hangen’. Ze noemen Ros een „koopgetuige”.

Het gerechtshof komt net als de rechtbank tot de conclusie dat door de Holleeder-weglatingen sprake is van „onherstelbaar verzuim”. Maar dit is volgens het hof bij de behandeling in hoger beroep afdoende gecompenseerd. Zo heeft de verdediging van Dino S. de ruimte gekregen om met het horen van getuigen het vormverzuim door het Openbaar Ministerie te onderzoeken.

Het hof sluit de verklaringen van Peter la S. – in tegenstelling tot rechtbank – niet uit van het bewijs. In combinatie met de verklaringen van Fred Ros levert dit een levenslange veroordeling op van Dino S.

“Vrijbrief voor manipulatie”

De redenering van het hof is in lijn met jurisprudentie van de Hoge Raad, stelt advocaat Bart Nooitgedagt, voormalig voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten. „In nette bewoordingen stelt de Hoge Raad meer waarde te hechten aan materieel strafrecht dan aan formeel strafrecht. Maar eigenlijk wil ons hoogste rechtscollege zich niet bezighouden met kwesties rond vormverzuim.”

Het is een veel gehoorde klacht onder advocaten. Volgens Nooitgedagt betekent het standpunt van de Hoge Raad dat er geen sanctie meer staat op het doelbewust opmaken van valse dossierstukken. „Dit brengt de waarheidsvinding in gevaar. Als zoiets wordt ontdekt, mogen advocaten er vragen over stellen. Dat heet compensatie, maar het is een vrijbrief voor manipulatie.”

Allemaal advocatenpraat, zegt Jopie van der Bijl. „De mannen die mijn broer hebben vermoord zijn eindelijk gestraft.”