De plek als fotocement

Het thema van de NRC Fotowedstrijd van de maand juli is ‘Mijn plek’. Jan Dirk van der Burg vertelt over zijn fotoseries van mensen op de meest uiteenlopende plekken. “Om onderwerpen bij elkaar te brengen gebruik ik de plek vaak als een soort cement.”

Betondorp Jan Dirk van den Burg

Je ziet mensen binnen, gewoon bij hen thuis, of buiten in de tuin. Op hun werkplek, op kantoor, of in hun eigen oliebollenkraam. Je ziet ze op plekken waar ze hun hobby’s uitoefenen, of beelden van troosteloze bordelen en parenclubs waar ze naartoe gaan voor de seks. Jan Dirk van der Burg maakte in de loop der jaren diverse fotoseries van mensen op de meest uiteenlopende plekken.

„Ik word vaak geïnspireerd door dingen uit mijn directe omgeving. Om onderwerpen bij elkaar te brengen gebruik ik de plek vaak als een soort cement.” Zoals bij de serie ‘Onder het systeemplafond’, die hij samen met schrijver Marcel van Roosmalen maakt voor De Correspondent. Daarvoor gaan ze op zoek naar locaties met een systeemplafond en laten zien wat er zich daaronder afspeelt. „Je krijgt zo een heel mooi beeld van ons land. Iedereen vindt zo’n plafond spuuglelijk, maar je ziet ze overal. Heel Nederland zit eronder.”

Veel fotografen proberen de aandacht van de kijker te trekken door middel van mooi licht en een fraaie compositie. Zo niet Van der Burg. „Ik probeer zo clean mogelijk te fotograferen. Het onderwerp in het midden, de flitser aan.” En dan maar wachten op het goede moment. „Onderwerp en moment zijn voor mij de belangrijkste ingrediënten, daarna komt pas de techniek. Dat is ook het spannende van fotografie: als het moment zich aandient, moet je het zien te pakken. Daarna is het weg.”

Humor

Kenmerkend voor zijn foto’s is de droogkomische humor die je vrijwel overal in terugziet. „Humor is voor mij het smeermiddel in het leven. Ik probeer het er altijd in te stoppen. Maar wel op zo’n manier dat mensen ook nog om zichzelf kunnen lachen. Je moet opletten dat je niet een grens over gaat en ze te kakken zet.”

Laaghangend fruit

Een van zijn favoriete foto’s is afkomstig uit zijn serie ‘Betondorp’: een man die in zijn voortuin zit, naast een reusachtige bloempot. „De man ziet zelf niet hoe grappig het is dat hij daar zo zit. Als je die foto zou maken zonder hem, heb je alleen maar een grote pot in een tuin. Dan mis je de menselijke maat. Dat werkt niet. De man moet ook vooral niet lachen, want dan is het niet meer leuk. Hij moet gewoon zijn serieuze zelf zijn die hij ook was voordat ik met mijn camera langskwam. Dit soort situaties zijn voor mij als fotograaf laaghangend fruit. Daar hoef ik zelf helemaal niks meer aan te doen.”

Met andere ogen

Volgens Van der Burg hoef je echt niet naar de andere kant van de wereld af te reizen om geschikte plekken te fotograferen. Integendeel. „De leukste dingen gebeuren om de hoek. Je moet je er alleen voor openstellen om ze te zien.” Zijn tip: „Probeer met andere ogen naar je eigen omgeving te kijken, alsof alles volstrekt nieuw voor je is. Blijf jezelf afvragen: wat zie ik nu eigenlijk. Dan kunnen de kleinste dingen uit het dagelijkse leven heel inspirerend zijn.”

U kunt uw foto’s met het thema ‘Mijn plek’ inzenden tot vrijdag 29 juli 17.00 uur op nrc.nl/fotowedstrijd.