Uit de school klappen over de onderwereld loont

Liquidatieproces

Het gerechtshof heeft donderdag vier hoofdverdachten van onderwereldmoorden veroordeeld tot levenslang, dankzij de verklaringen van twee kroongetuigen.

Van links naar rechts: advocaat Nico Meijering, Pinny S., Dino S., Jesse R., Siegfried S., advocaat-generaal Frits Posthumus, Freek S., advocaat-generaal Cynthia de Jong, Nan-Paul de B., voorzitter van het Gerechtshof Mr. Ruud Veldhuisen, Mohammed R. en Sjaak B. Tekening Aloys Oosterwijk/ANP

Het Amsterdamse gerechtshof heeft een niet mis te verstaan signaal afgegeven aan iedereen die vindt dat liquidaties een teken zijn van zelfreinigend vermogen van de onderwereld. Die stelling is volgens het hof een uiting van „ultieme machteloosheid” en „cynisme”. Moord tegen betaling getuigt, in de woorden van voorzitter Ruud Veldhuisen, van een beklemmende kilte en gewetenloosheid.

Uit het arrest dat het hof donderdag heeft voorgedragen spreekt de behoefte het leed van de slachtoffers te vergelden en de noodzaak een signaal te geven dat potentiële huurmoordenaars ervan moet weerhouden het wapen ter hand te nemen.

De uitspraak van het hof is in alle opzichten een opsteker voor het Openbaar Ministerie (OM). Dat heeft in de tien jaar dat het liquidatieproces ‘Passage’ heeft geduurd, letterlijk alles uit de kast gehaald om voldoende bewijs te verzamelen tegen de verdachten. Met succes: vier hoofdverdachten zijn donderdag veroordeeld tot levenslange celstraffen. Drie andere verdachten kregen straffen opgelegd tussen 5,5 jaar cel en 13,5 jaar, hoger dan de eis van het OM. Een verdachte is vrijgesproken bij gebrek aan bewijs.

In deze video wordt uitgelegd waarom het hof levenslang oplegt:

De twee kroongetuigen, Peter la S. en Fred Ros, die geen bezwaar heeft tegen het gebruik van zijn volledige naam, zijn conform de eis van justitie veroordeeld tot respectievelijk 8 en 14 jaar celstraf. Peter la S. heeft zijn straf al uitgezeten en Fred Ros komt na dit arrest vrijwel meteen vrij. Ook voor het komende proces tegen Willem Holleeder, de man wiens naam lang niet mocht worden genoemd in deze zaak, is het arrest een vingerwijzing. Volgens het hof blijkt uit de bewijsmiddelen dat Holleeder opdrachtgever was van een liquidatie.

Holleeder kan zijn zaak nog bepleiten bij de rechtbank, die in januari 2018 begint met de feitelijke behandeling. De andere verdachten rest een gang naar de Hoge Raad om een principiële uitspraak te krijgen over de inzet van kroongetuigen in dit proces.

Lees ook dit overzicht van eisen en straffen in eerste aanleg en hoger beroep: Wie is wie in het Passage-proces?

Rol kroongetuigen cruciaal

De rol van deze kroongetuigen is, zo benadrukte het hof, cruciaal geweest bij het oplossen van de zeven onderwereldmoorden in het dossier, die zijn gepleegd tussen 1993 en 2006. De verklaring van Peter la S. vormde de basis van (hernieuwd) onderzoek naar de gepleegde moorden. Zijn verklaringen zijn gebaseerd op de verhalen van zijn vriend Jesse R., een telg uit een criminele familie. Volgens het hof blijkt uit het dossier dat Jesse R. bij alle zeven moorden betrokken is geweest.

Fred Ros sloot na een veroordeling door de rechtbank tot 30 jaar cel een soortgelijk deal.

Door de verdediging is veel gezegd over de onbetrouwbaarheid van de kroongetuigen; over hun eigen rol bij de gepleegde moorden, de omstreden financiële beloning voor het regelen van beveiliging, en de tegenstrijdigheden in hun verklaringen. Het hof heeft alle argumenten die door de verdediging zijn aangebracht onderzocht, besproken en verworpen.

Lees hier over de belangrijkste cijfers uit het Passage-proces: 600 ordners over moord en doodslag in de onderwereld

Het hof ziet onder ogen dat de motieven van de kroongetuigen waarschijnlijk vooral zijn ingegeven door „het opportunistisch najagen van hun eigen belang”, maar vindt desondanks dat hun verklaringen bruikbaar zijn als bewijs. Met hun beslissing om een deal te sluiten hebben ze, in de ogen van het hof, een bijdrage geleverd aan de „opsporing, vervolging en berechting” van zichzelf en hun medeverdachten.

Hoge Raad

De vraag die rest, is of de Hoge Raad er ook zo over denkt als deze vraag wordt voorgelegd. Feit is dat Peter la S. en Fred Ros met een andere identiteit in een ander land de rest van hun leven in vrijheid mogen doorbrengen als ze geen nieuwe strafbare feiten plegen en dat de vier hoofdverdachten de rest van hun leven vastzitten in een Nederlandse cel. En de kans is groot dat Willem Holleeder zich daar nog zal bijvoegen.

Misschien is de belangrijkste les uit deze zaak wel dat misdaad niet mag lonen, maar uit de school klappen over de onderwereld wel.