Commentaar

Suske en Wiske en de wereldvreemde witmannen

In Mami Wata, het nieuwste Suske en Wiske-album figureert een Afrikaan met dikke lippen en de snuit van een aap. Dit is geen grap meer te noemen. Het is ook geen cartoon die iets over het voetlicht wil brengen. Het maakt deel uit van wat de uitgever definieert als „familiaal amusement vol humor en avontuur”. Het is beschamend racisme in de stijl van de oude albums van Sjors en Sjimmie en Hergé’s Kuifje in Afrika (1931) en Kuifje in Amerika (1932). Die zijn inmiddels na protesten terecht bijgezet als onherstelbaar gedateerd. In hun tijd waren ze geen uitzondering. Maar inmiddels worden niet-Europese etnische groepen in stripverhalen niet meer vanzelfsprekend laatdunkend afgebeeld. De bewuste Kuifje-albums zijn nu collector’s items. Sjimmie ontwikkelde zich tot een herkenbare zwarte jongen. En nu schoot Studio Vandersteen terug in de oude modus, met de Standaard Uitgeverij in zijn kielzog.

Lees ook het interview met Dalilla Hermans, die de discussie over Suske en Wiske aanzwengelde: ‘Mensen staren me aan als ik met mijn blanke man op straat loop’

De ophef over de verregaande karikatuur in het nieuwe Suske en Wiske-album leek de uitgever te overvallen. „We hadden niet gedacht dat de tekening deze reacties ging uitlokken” – een antwoord dat door zijn wereldvreemheid de zaak nog onacceptabeler maakte. Ze deden het niet expres, daar bij de Standaard, ze dachten er niet bij na. Tot iemand hen erop wees.

Wie de rest van het album bekijkt, staat verbaasd. De tekenaars weten best hoe je zwarte stripfiguren met behoud van parodie aanpakt: zowel een zwarte politievrouw als een Afrikaanse vrouw op leeftijd zijn grappend afgebeeld. Karikaturaal zoals Lambiek, maar zonder gif. En dat klopt. De hatelijke degradatie van ‘de’ Jood als een valserik met een kromme neus is verdwenen. Net zo mogen zwarte mensen erop rekenen dat ze van racistische clichés verschoond blijven.

De Standaard Uitgeverij verontschuldigde zich, Studio Vandersteen houdt zich stil. Intussen bestaat het album, inclusief zijn grofheid. Het gaat maar om enkele plaatjes en die lijken het gevolg van een slip of the pen. Anderzijds stigmatiseren die paar plaatjes als vanouds een hele bevolkingsgroep. De volwassenen lezer kan zijn schouders ophalen over zoveel domheid. Maar de uitgever zegt zich „te focussen” op jonge lezers. Welnu, juist bij jonge zwarte lezers kunnen deze tekeningen hard aankomen.

Het album Mami Wata is al gedistribueerd, vanaf 5 juli ligt het in de verkoop. Aangezien dit album niet te doen is voor een deel van de potentiële lezersgroep zou de uitgeverij een groot gebaar kunnen maken door deze druk terug te trekken en later met een herziene versie te komen. Zo niet dan gaat men er vanuit dat Suske en Wiske bedoeld is voor blanke racisten.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.