NS krijgt 41 miljoen euro boete

Mededinging

NS heeft misbruik gemaakt van zijn dominante marktpositie in Limburg.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) legt NS een boete op van bijna 41 miljoen euro vanwege het overtreden van de Mededingingswet. Volgens de ACM, belast met toezicht op eerlijke concurrentie en consumentenbelangen, heeft het spoorbedrijf misbruik gemaakt van zijn economische machtspositie bij de aanbesteding voor het openbaar vervoer in Limburg, in het najaar van 2014.

Timo Huges en Engelhardt Robbe, respectievelijk voormalig president-directeur en voormalig financieel directeur van NS, kunnen volgens de ACM niet verantwoordelijk worden gehouden voor deze onregelmatigheden. Zij worden niet aangemerkt als ‘feitelijk leidinggevers’ omdat ze volgens de ACM geen weet hadden van het machtsmisbruik door werknemers van NS.

Volgens de ACM wilde NS koste wat kost de aanbesteding in Limburg winnen en heeft het bedrijf daarom de concurrentie met verboden middelen gedwarsboomd.

NS heeft een bezwaarschift ingediend bij de ACM, de eerste stap voor het juridisch aanvechten van het besluit. In een reactie laat NS weten het niet eens te zijn met de onderbouwing van de ACM voor het verwijt dat NS een ‘verlieslatend bod’ zou hebben ingediend. Volgens NS voldeed het bod aan de eisen voor financieel rendement die het bedrijf aan zichzelf stelt.

Recordboete

In een reactie aan de Tweede Kamer steunt demissionair minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA), enig aandeelhouder van NS, het bezwaar van NS. Net als NS plaatst hij vraagtekens bij de wijze waarop de ACM het begrip verlieslatend bod onderbouwt, met vooraf ingeschatte kosten en opbrengsten.

Het besluit van de ACM is de zoveelste klap voor NS als gevolg van fraude bij de Limburgse aanbesteding. Het besluit komt bijna drie jaar na een klacht van Veolia, de voormalige vervoerder in Limburg en een van de drie deelnemers aan de aanbesteding.

Voor Nederlandse begrippen gaat het om een uitzonderlijk hoge boete. In een toelichting schrijft de ACM dat de jaaropbrengst van de Limburgse concessie als basis diende voor het bedrag. Er kwam 5 procent bij omdat NS aanvankelijk weigerde mee te werken aan het onderzoek van de ACM.

Aanzienlijk reputatieschade

De opbrengsten van NS waren vorig jaar 5.093 miljoen euro, het bedrijf maakte 212 miljoen euro winst. NS betaalde een dividend van 78,7 miljoen euro aan de Staat, de enig aandeelhouder. Als het besluit van de ACM stand houdt bij de bestuursrechter, zal de boete in mindering worden gebracht op het volgende dividend. De pijn voor NS is dus eerder symbolisch dan financieel. De reputatieschade is aanzienlijk.

Volgens de ACM heeft NS zich schuldig gemaakt aan twee overtredingen van de Mededingingswet. NS hanteerde een ‘roofprijs’: het bod was onrealistisch laag. De kosten voor NS waren volgens de ACM hoger dan de mogelijke opbrengsten. De ACM gaat hierbij uit van zelf berekende reizigersaantallen. Deze cijfers worden door NS betwist.

Daarnaast was sprake van drie samenhangende acties die NS bevoordeelden. NS gebruikte bedrijfsinformatie via een ex-directeur van Veolia, benadeelde concurrenten door hen slecht of niet te informeren over door NS beheerde stationsvoorzieningen en speelde bedrijfsinformatie intern door. Deze feiten worden door NS niet betwist.

De affaire Limburg is nog steeds niet voorbij voor NS. In het najaar volgt nog een strafzaak tegen NS en zes leidinggevenden.

NS en Limburg: pagina E5