Kinderen verlagen drempels, volwassenen trekken muren op

Redacteur Margot Poll grasduint door de nieuwe boeken en kiest er steeds zes om kort te bespreken.

De Italiaanse filosoof en taalwetenschapper Nuccio Ordine schreef met Het nut van het nutteloze een indrukwekkend manifest over het nut van ‘belangeloze kennis’, dat wil zeggen kennis zonder marktwaarde. Die vorm van kennis (onderwijs, wetenschap, literatuur, cultuur) kan ons namelijk helpen een beter mens te worden. Anders gezegd: als we alleen maar bezig zijn met geld verdienen, winst maken en rendement, verdorren we door geestelijke uitdroging. En probeer dan nog maar eens iets te doen aan het ‘menselijker maken van de mensheid’ waarnaar zelfs politici zeggen te streven.

Nuccio Ordine: Het nut van het nutteloze. Vertaald uit het Italiaans door Els Naaijkens. Bijleveld, 191 blz. € 19,50

Een paar maanden na zijn dood verscheen van de Italiaanse schrijver Beppe Fenoglio (1922-1963) de bundel Dag van vuur. Zes verhalen over zijn geboortestreek Langhe, die de schrijver zelf liever zag uitgegeven onder de titel Verhalen uit de familiekring, zo schreef hij eerder aan zijn vriend de Italiaanse schrijver Italo Calvino. Het titelverhaal gaat over Pietro Gallesio – geen familie – die na drie moorden zich verschanst op de hooizolder om het vuurgevecht met honderd carabinieri aan te gaan. De verhalen over het drama gaan van het ene dorp naar het andere. De tante van Fenoglio, die haar man verbiedt voor 2 lire mee te rijden met iemand anders om naar het spektakel te gaan kijken, eindigt met de wijze woorden: ‘De oorzaak van al het kwaad dat ons in deze heuvels treft, is onze gruwelijke onwetendheid.’

Beppe Fenoglio: Dag van vuur. Vertaald uit het Italiaans door Frans Denissen, Karin van Ingen Schenau en Emilia Menkveld. Serena Libri, 176 blz, € 18,90

De Ierse Laura McVeigh beschrijft in haar debuutroman het lot van een Afghaanse familie uit Kabul op de vlucht voor de Russen en de Taliban. De familie schuilt in de Trans-Siberische spoorlijn die dwars door Rusland loopt. Een trein als huis waarin de zes kinderen worden onderwezen, muziek leren luisteren, verliefd worden, en conducteur Napoleon als enige vriend lijken te hebben. Hij koopt schriften en pennen voor Afsana wanneer de trein stilstaat op het station en moedigt haar aan al haar herinneringen op te schrijven. Tot zover de ene kant van Het huis met de judasboom, maar dan blijkt het verhaal toch anders in elkaar te steken en worden bovendien alle gruweldaden die we voornamelijk kennen uit de krant of van de televisie over de Taliban, in de roman verwerkt.

Laura McVeigh: Het huis met de judasboom. Vert. Tineke Funhoff. Luitingh-Sijthoff, 299 blz. € 21,50

De Belgische schrijfster Margot Vanderstraeten verbleef zes jaar als begeleidster van vier kinderen in de gesloten orthodox-joodse wereld van het Antwerpse gezin Schneider. Met veel respect en nieuwsgierigheid van beide zijden ontwikkelt zich heel voorzichtig een nieuwe wereld waarin er begrip voor elkaar ontstaat. Maar, zo stelt Vanderstraeten aan het einde van het oprecht en mooi geschreven Mazzel tov, zonder de kinderen was dat nooit gelukt. Kinderen verlagen drempels, volwassenen trekken muren op en zouden opener moeten zijn. Een aanrader.

Margot Vanderstraeten: Mazzel tov. Atlas Contact, 335 blz. € 19,99

Rechercheur Duchamp en zijn hulpje Julius Floret moeten de moord op een verklede man van 23 jaar die tijdens een feestje van het balkon is gevallen in de Amsterdamse Pijp oplossen. De verdachte vrienden zijn niet erg spraakzaam en proberen Duchamp op een dwaalspoor te zetten. De manier van rechercheren is verre van hoe je verwacht dat de Amsterdamse politie te werk gaat. Duchamp. Een detective is een meer dan geslaagd debuut van Elsevier-redacteur Berend Sommer met ingenieuze verwijzingen naar de (misstanden bij de) Nationale Politie, Hemingway in Parijs, de elkaar nabootsende Pijp-bewoners, cafés in Amsterdam en andere detectives.

Berend Sommer: Duchamp. Een detective. Prometheus, 191 blz. € 17,99

Rijke mensen sterven niet is een uiterst verzorgd en goed geschreven boek van onderzoeksjournalist Anneke Verbraeken over corruptie, verkiezingen, dictators, rebellen, en de strijd voor democratie in het Grote Merengebied in Midden-Afrika, waartoe Oost-Congo, Rwanda en Burundi behoren. Sinds 2009 komt Verbraeken in deze getroebleerde landen; ze kreeg te maken met arrestaties, verdwijningen, de moord op journalisten en mensenrechtenactivisten en zij werd aangezien voor spion. Het is een persoonlijk boek – bijvoorbeeld als zij schrijft over de desinteresse van Nederlandse media – over een wereldwijd conflictgebied.

Anneke Verbraeken: Rijke mensen sterven niet. Atlas Contact, 302 blz. € 21,99