Gemeenten houden ondanks decentralisatie geld over

Uit cijfers van het CBS blijkt dat gemeentelijke inkomsten sinds de decentralisatie sneller stijgen dan de uitgaven.

Medewerkers van de gemeente Rotterdam houden de Binnenhavenbrug nat om storingen vanwege de hoge temperatuur te voorkomen. Beeld ter illustratie. Foto Koen van Weel/ANP

Nederlandse gemeenten hebben in 2016 voor het eerst in zeventien jaar gezamenlijk minder uitgegeven dan ze binnenkregen. Waar in 2015 nog sprake was van een tekort van in totaal een half miljard euro, stonden ze eind vorig jaar gezamenlijk zo’n 230 miljoen euro in de plus. Gemeenten waren door de decentralisatie van de afgelopen jaren bang om financieel in de problemen te komen.

Uit de Kwartaalmonitor Overheidsfinanciën van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de afgelopen jaren de gemeentelijke inkomsten sneller stijgen dan de uitgaven. In totaal gaven gemeenten in 2016 ongeveer 53,6 miljard euro uit en kregen ze 53,8 miljard euro binnen.

Sinds begin 2015 zijn meerdere taken gedecentraliseerd. De verantwoordelijkheid voor jeugdzorg, thuiszorg en arbeidsparticipatie werd toen overgedragen aan de gemeenten. Het kabinet zou compenseren voor de extra taken, maar gemeenten vreesden in financiële problemen te komen. Gemiddeld lijkt dat op basis van de cijfers van het CBS niet te zijn gebeurd. “Sinds de decentralisatie is het saldo van gemeenten verbeterd”, concludeert een woordvoerder van het CBS.

Inkomsten van het Rijk

Het leeuwendeel van de gemeentelijke inkomsten komt van het Rijk en lokale overheden. Vorig jaar was dat 36,7 miljard euro in totaal, in 2015 kwam het neer op 35,8 miljard. Dat was al een sprong van 5,4 miljard ten opzichte van 2014, het jaar voordat de decentralisatie inging.

Het eerste kwartaal van 2017 hadden Nederlandse gemeenten gezamenlijk ook een positief saldo. Volgens de voorlopige cijfers van het CBS hielden ze van de iets meer dan 13 miljard euro aan inkomsten zo’n 65 miljoen euro over.

De laatste keer dat gemeenten gezamenlijk in de plus eindigden was in 1999. Dat jaar was er een overschot van 291 miljoen euro. Het grootste tekort de afgelopen twintig jaar was in 2009. Toen kwamen de gemeenten gezamenlijk uit op een negatief saldo van 4,9 miljard euro.