Column

De nieuwe tv-revolutie van David Lynch

Zap

Op de NPO zag onze recensent mooie, maar conventionele tv. De ware revolutie vindt elders plaats, in de nieuwe reeks Twin Peaks. De achtste aflevering van de surrealistische serie is onvergelijkbaar. (Pas op, spoilers)

Een groot insect kruipt in de mond van een bewusteloos meisje in Twin Peaks: The Return (Showtime)

‘We kregen altijd als eerste koffie,’ zegt Derk Bolt over zijn ontvoering. Met cameraman Eugenio Follender zit hij in Jinek (NPO 1) om zijn verhaal te doen. Ze roemen de goede manieren en de kracht van de ontvoerders.

Het duo heeft zijn nuchterheid niet verloren in de Colombiaanse jungle. Follender noemt de ontvoering „een bedrijfsongeval”. Ze probeerden eerst nog te vluchten, vertellen ze, zelfs toen een motorrijder een zwaar wapen op hen richtte. Aanvankelijk vreesden ze dat ze doodgeschoten zouden worden, later vreesden ze vooral dat ze een voettocht door het oerwoud van achttien uur niet zouden overleven.

Hoewel het gebied waar ze waren bekend staat als gevaarlijk, hadden ze volgens Bolt telkenmale de verzekering gekregen, ook van het leger, dat het veilig was. De twee willen zeker terug om hun verhaal voor Spoorloos af te maken.

Regisseur Arno Kranenborg maakte met Demarrage (NPO 2) een mooie documentaire over gracieus oud worden en doodgaan. Hij volgt een wielerclub van mannen rond de tachtig jaar. Je ziet ze een uur lang alleen maar fietsen door het mooie Brabantste landschap.

Tijdens het rijden praten de mannen over de mooie vrouwen die ze passeren („spek!”), over familie, ziekte en doodgaan. Ze passeren een lijkstoet en een bruidspaar. De montere mannen doen denken aan de Oud Maar Niet Dood Club van Hendrik Groen. Zolang ze rijden gaan ze niet dood, is hun geloof. Maar Demarrage is ook een aftelrijmpje: eerst waren ze nog met tien, op het eind zie je nog zes mannen fietsen.

Mooie tv, maar ook conventionele tv. De ware tv-revolutie vindt elders plaats. Op Videoland staat de achtste aflevering van Twin Peaks, de surrealistische tv-serie van David Lynch en Mark Frost. En zo’n vreemd, angstaanjagend, onvergelijkbaar uur heb ik nog nooit beleefd op televisie.

De revolutie is dat Lynch experimentele film in een mainstream tv-serie heeft gebracht, zoals hij dat ook met speelfilms deed. Niet alleen het zwart-wit van deze aflevering doet denken aan zijn filmdebuut Eraserhead. Dit is briljante tv waar de kijker heel hard zijn best voor moet doen.

We zien de eerste atoomontploffing in 1945, in de woestijn van New Mexico. We kijken minutenlang in een spiraal van vuur. Een man braakt ballen uit, waarin het hoofd van de boze geest BOB zit. Dit is een genesis in apocalytische beelden; de geboorte van het kwaad.

Dan zien we boze geesten landen op aarde. Zijn zij geboren uit de atoomexplosie, of er door gewekt? Ze zien eruit als hobo’s, met gezichten zwart van het vuil. Een van hen vermoordt twee mensen in een lokale radiostudio door hun schedels met één hand kapot te knijpen. Hij reciteert een duister gedicht voor de microfoon. We zien ook een groot insect met het achterlijf van een kikker uit een ei kruipen. Deze mismaakte vrucht van Atom and Evil kruipt in de mond van een bewusteloos meisje. De maagd ontvangt de niet zo heilige geest.

Gelukkig zijn de goede krachten immer waakzaam. We zien de zwevende Reus in een Victoriaans huis een goudstofregen uitstralen, met daarin een gouden bal met het gezicht van Laura Palmer – de tiener die werd vermoord in het begin van de serie. De vrouw van de Reus stuurt de Laura-bal naar de aarde. Laura komt alles goed maken.

Wilfred Takken vervangt deze week Hans Beerekamp.