Opinie

‘Sorry’ voor deze racistische tekening? Dat is niet meer genoeg

Opinie Uitgevers kunnen zich geen racisme meer veroorloven, schrijft Carlo Strijk. Zorg dat je niet alleen witte medewerkers hebt.

Met verbazing zag ik de tekening in de nieuwste Suske en Wiske. Een Afrikaanse man, wandelend op blote voeten door het bos, met in zijn ene hand een speer en in zijn andere hand vers gevangen vis. Ik schrok van de manier waarop de man getekend is: vooruitgestoken kaak, opgezwollen lippen. Een halve aap, klonk het op de sociale media. Zo teken je een dier! Met nog veel meer verwondering las ik de reactie van Standaard Uitgeverij: „We hadden niet gedacht dat de tekening deze reacties ging uitlokken. Verschillende partijen zijn er te licht over gegaan”, en „de strip werkt met uitgesproken karakters” verklaarde de woordvoerder van de Vlaamse uitgeverij aan VRT.

Twitter avatar destandaard De Standaard Na de borsten, nu ook ophef over lippen in nieuwste ‘Suske en Wiske’ https://t.co/9gWquWNIpF https://t.co/mgs7xnaV8v

Ongetwijfeld is de boetedoening gemeend, maar het is te makkelijk na een duidelijk racistische tekening, nota bene nu de samenleving volop over racisme debatteert. Het gehaaste, flinterdunne excuus laat weer eens zien hoe diep het onbegrip voor gevoelens van gekleurde medeburgers vaak is.

De vraag is of we hier genoegen mee moeten nemen. Ik ben geen voorstander van een schreeuwerig debat met verwijten over en weer. Ik zet liever in op een bewustwordingsproces. Maar dan moeten we het beestje wel bij de naam durven noemen: dit is racisme, ook al ging het ‘per ongeluk’.

Media zoals Standaard Uitgeverij kunnen zich dit soort naïviteit niet veroorloven. Daarvoor is hun invloed op de vorming van kinderen te groot. Een uitgever van strips zou alert moeten zijn en het goede voorbeeld geven.

 
De tekening uit Suske en Wiske en de tekening die de Vlaamse schrijfster Dalilla Hermans ontving toen ze opriep ‘betere Afrikanen te tekenen’.

In het artikel ‘Hoe ouders de strijd met commercie aan kunnen gaan laat hoogleraar persuasieve en strategische communicatie Moniek Buijzen zien hoezeer beelden in de commercie én mediabeelden van bekende kinderhelden in het hoofd van kinderen gaan zitten. In het verlengde daarvan bepalen die hun waarden en voorkeuren. Precies zoals woorden een connotatie hebben, laat ook beeld een afdruk achter die ‘beeldvorming’ langdurig kan beïnvloeden.

Alle figuren van de klassieke jeugdstrip kregen een opfrisbeurt: Suske draagt nu sneakers en Wiske heeft borsten.

De uitgeverij geeft aan dat ze pas bij de tweede druk kan ingrijpen. Ze staat open voor de kritiek. Hier ligt een gouden kans. Standaard kan nu een stap voorwaarts doen: een addendum verspreiden met correcte illustratie, scholen langs gaan en deze casus toevoegen aan lesmateriaal.

Zolang wij ons er niet van bewust worden dat dit soort onschuldig lijkende plaatjes in stripalbums de vooruitgang frustreren, komen we nergens. Dan blijft het racismedebat een loopgravenoorlog. Liever zie ik dat we leren hoe de ander behandeld wil worden. Dan kan dit ‘foutje’ uiteindelijk bijdragen aan de oplossing.

Voorkom dit soort uitwassen door het diverser maken van je team

Ik stel alvast de vraag of het geen tijd is voor zelfvernieuwing in deze branche. Hoeveel niet-witte illustratoren zijn er eigenlijk? Als ik kijk naar de winnaars van de Zilveren Penseel en het Zilveren Palet 2017, maakt dat mijn vraag valide (de winnaars is hun prijs natuurlijk zeer gegund). En als ik naar het kinderboekenweekgeschenk en het kinderboekenweek-prentenboek 2017 kijk, zijn ook de daarvoor gekozen illustratoren wit.

Uitgevers, striptekenaars, illustratoren, maar ook tekenaars in de journalistiek: Hou jezelf een spiegel voor! Voorkom dit soort uitwassen door het diverser maken van je team. Dan behoren pijnlijke excuses als van Standaard Uitgeverij straks net zozeer tot het verleden als de karikatuur van een gekleurde man in deze Suske en Wiske.