Grote accountantskantoren krijgen opnieuw onvoldoende van AFM

Rapport toezichthouder Accountantskantoren proberen al jaren de kwaliteit van hun werk te verbeteren, maar de kantoren halen bij lange na niet het gewenste niveau, blijkt uit onderzoek.

EY bleek het slechtste te presteren van de grote accountantskantoren. Foto Olaf Kraak/ANP

De grote accountantskantoren presteren nog altijd ver onder de maat, hoewel de beroepsgroep al jaren bezig is de kwaliteit van zijn werk te verbeteren. Dat blijkt uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de toezichthouder op accountants. Van de grote vier heeft EY de slechtste resultaten geboekt.

De AFM onderzocht de kwaliteit van 32 controles van de grootste vier kantoren. In negentien gevallen hebben de accountants „geen voldoende en geen geschikte controle-informatie” verzameld om hun oordeel te onderbouwen. EY en KPMG kregen de meeste ‘onvoldoendes’. Van de acht onderzochte controles waren er zes onvoldoende. Bij PwC en Deloitte waren dat er respectievelijk vier en drie. De AFM deelt een onvoldoende uit als er sprake is van “ernstige tekortkomingen”.

Een handtekening zetten terwijl je eigenlijk niet kan weten of de informatie wel klopt, is een doodzonde voor accountants. Zij hebben een wettelijk monopolie op de controle van jaarrekeningen. Als een accountant zijn handtekening onder een jaarrekening zet, moeten gebruikers, zoals beleggers en werknemers, erop kunnen vertrouwen dat de informatie daarin ook klopt.

De resultaten zijn nog slechter dan die van een vergelijkbaar onderzoek in 2014. Toen beoordeelde de AFM iets minder dan de helft van de onderzochte controles als ‘onvoldoende’. Na dat onderzoek – en boze woorden van demissionair minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) – hebben de accountants plechtig beterschap beloofd. Ze kwamen met 53 maatregelen, zoals een soberder bonusbeleid, meer begeleiding van jonge accountants door partners en de invoering van een beroepseed. Daarnaast voerde Dijsselbloem wettelijke maatregelen in, zoals een verplichte raad van commissarissen – die hadden de grote kantoren niet.

De AFM heeft ook onderzocht hoe het gaat met het doorvoeren van de veranderingen om de kwaliteit te verbeteren. Het oordeel: dat gaat „te langzaam”. Die conclusie geldt voor de negen grootste kantoren. Behalve de ‘big four’ gaat het om Accon, BDO, Baker Tilly Berk, Mazars en Grant Thornton. Het laatste kantoor had zelfs zo weinig gedaan, dat er voor de AFM eigenlijk niets te onderzoeken viel. Van de grote vier heeft EY de minste veranderingen doorgevoerd, schrijft de toezichthouder. Dat kantoor heeft dit voorjaar nog plotseling drie bestuurders vervangen, omdat er dringend meer werk moest worden gemaakt van „kwaliteit”.

AFM-bestuurder Gerben Everts noemt de uitkomsten „teleurstellend” en heeft „zorgen” over de beroepsgroep. Na het vorige onderzoek, in 2014, heeft de AFM miljoenenboetes opgelegd aan de grote vier kantoren. Twee van hen, EY (boete: 1,2 miljoen euro) en PwC (845.000 euro) vechten die nog aan bij de rechter.

De beroepsgroep, de Nederlandse Beroepsvereniging van Accountants, stelt dat er „belangrijke veranderingen” zijn doorgevoerd in de afgelopen jaren. Een „wezenlijke verandering in cultuur”, zegt voorzitter Pieter Jongstra in een verklaring, is „de grote uitdaging waar we de komende jaren voor staan”.