Cultuur

Interview

Interview

In Jemen liggen kinderen op de stoep aan het infuus

Cholera-uitbraak Het door oorlog geteisterde Jemen kampt nu ook met een grote cholera-uitbraak. Een half miljoen mensen kan besmet raken.

Marije Broekhuijsen (36) kan zich er nog over opwinden, als ze terugdenkt aan haar bezoek aan een van cholerapatiënten uitpuilend kliniekje in de Jemenitische hoofdstad Sana’a. „Er was daar gewoon niks. Geen mogelijkheid om je handen te wassen, geen zeep en de dekens waren niet gewassen”, zegt ze. „Dat is toch belachelijk. ”

Ook in de gang en op de trappen van het kliniekje zat het vol mensen met een infuus, al dan niet gewikkeld in vieze dekens. Op een foto die Broekhuijsen, sinds 2012 water- en sanitatiedeskundige bij Unicef, net per WhatsApp van een collega heeft ontvangen is zelfs te zien hoe kinderen in een rijtje op een afgebrokkeld stoepje buiten een ziekenhuisje liggen aan infusen die aan een raam zijn gehangen.

De nood in Jemen – het armste land van de Arabische wereld – is door de snel om zich heen grijpende cholera-epidemie van de laatste weken hoog. De ziekte heeft min of meer vrij spel in een land dat verwoest, vervuild en uitgeput is door de aanhoudende strijd tussen de shi’itische Houthi’s en de uit Sana’a verdreven regering van president Hadi, die door Saoedi_Arabië, de VS en andere landen wordt gesteund. Zeven miljoen Jemenieten worden acuut bedreigd met hongersnood.

De VN maakten afgelopen weekeinde bekend dat het aantal besmettingen met cholera, dat gepaard gaat met ernstige diarree en overgeven, tot boven de 200.000 is gestegen. Al meer dan 1.300 mensen zijn aan de ziekte overleden, een kwart van hen kinderen. Dagelijks komen er 5.000 nieuwe besmettingsgevallen bij. Het is momenteel de grootste uitbraak van cholera ter wereld. De vrees is dat een half miljoen mensen besmet zal raken, zei Johannes Bruwer van het Internationale Rode Kruis zondag bij de BBC.

De medische infrastructuur is goeddeels ingestort. Volgens sommige schattingen is de helft van de medische faciliteiten verwoest of gesloten. Daardoor is de druk op de overgebleven ziekenhuizen en klinieken hoog. En er is nog een prangend probleem, zoals Broekhuijsen in het kliniekje in Sana’a ervoer. Daar werd ze aangeklampt door een verpleegster. „Ik heb al negen maanden geen salaris gehad”, klaagde deze. „Ik kan mijn eigen kind zo niet voeden. Als dit doorgaat, blijf ik liever thuis.” Inmiddels besloot Unicef bij uitzondering enige tijd de salarissen voor medische personeel in enkele tientallen door de VN-organisatie gesteunde klinieken te betalen.

Kliniek wegens bommen in een grot

Hoewel in Sana’a zelf nauwelijks meer wordt gevochten, gaan de bombardementen van de Saoedische coalitie elders in het land nog volop door. Broekhuijsen, even voor verlof in Nederland, vertelt over een team in het noordwestelijke Sadah dat uit veiligheidsoverwegingen zijn kliniek maar heeft geïnstalleerd in een grot.

Ook vuilnismannen en andere mensen die in dienst zijn bij de overheid worden maar sporadisch betaald. Gevolg hiervan is dat velen niet meer naar hun werk gaan en dat het vuilnis zich geruime tijd opstapelde in de straten tot er weer even salaris werd betaald. Elektriciteit is eveneens schaars geworden. Daardoor werken waterpompen en zuiveringsinstallaties niet en komt het rioolwater in gewone kanalen terecht. „Dan heb je boeren, die hun land daarmee bevloeien”, zegt Broekhuijsen. „Stel je voor. Dan eten mensen sla, die met zulk rioolwater is besproeid.”

Sommige mensen, vaak vluchtelingen voor het oorlogsgeweld die door hun laatste financiële reserves heen zijn, zien geen andere mogelijkheid dan water te drinken uit zulke vervuilde kanalen of riviertjes. Anderen kopen drinkwater uit flessen, dat wel veilig is maar ook duur. Broekhuijsen: „Soms staan moeders voor de keuze: koop ik vandaag water of eten voor mijn kind? Want alle twee tegelijk, dat kunnen ze zich niet veroorloven.”

Onverwacht komt de cholera-epidemie allerminst. „We hebben er al twee jaar voor gewaarschuwd”, zegt Broekhuijsen, die die avond weer naar Jemen vertrekt. Met meer schoon (drink)water in het land had de epidemie vrij eenvoudig voorkomen kunnen worden. En ook nu nog is die op zichzelf goed te bestrijden als mensen maar niet uitdrogen en voldoende veilig drinkwater hebben en een zoutoplossing.

Lees ook de column van Carolien Roelants: Volgend jaar moet u weer geld overmaken voor Jemen

Maar veel hulp is er niet. Donoren zegden de VN nog slechts 29 procent van de benodigde 2,1 miljard dollar voor Jemen in 2017 toe. Wie wel 66,7 miljoen dollar beloofde voor de bestrijding van de cholera-epidemie was de kersverse Saoedische kroonprins Salman. Maar die gift laat een wrange smaak na. Het was i Saoedi-Arabië dat zoveel verwoestingen aanrichtte in Jemen. Broekhuijsen: „Dé oplossing zou gewoon zijn: stoppen met vechten.” Maar de kans dat de strijdende partijen daartoe bereid zijn blijft voorlopig klein.