600 ordners over moord en doodslag in de onderwereld

Passage

Het gerechtshof oordeelt donderdag in de grootste zaak tegen de georganiseerde misdaad in Nederland ooit. Zeven moorden, vierhonderd zittingsdagen, twee omstreden kroongetuigen.

Advocaten voor aanvang van het verhoor van Fred Ros, kroongetuige in het liquidatieproces, in 2015. Foto Evert Elzinga/ANP

Hij wist wel dat hij aan een bijzonder project begon toen hij op 11 oktober 2006 voor een eerste verhoor aanschoof bij de politie. Maar dat Peter la S. uiteindelijk bijna honderd dagen zou worden verhoord, had hij die eerste woensdag niet kunnen vermoeden. Eindeloos heeft hij zijn verhaal moeten doen: bij de politie, de onderzoeksrechter, de advocaten van de verdachten, de rechters en de raadsheren van het hof.

Giuseppe la S., alias Vieze Peter, was dan ook niet zomaar een getuige. Hij vertelde een uitzonderlijk verhaal over moord en doodslag in de onderwereld. Daar is hij zelf deels bij betrokken geweest. Zijn verhaal is de basis voor een strafzaak die in alle opzichten uniek is: het liquidatieproces Passage. Nog nooit sloot het Openbaar Ministerie (OM) een deal met een kroongetuige die zelf geschoten heeft bij een onderwereldmoord.

Bekijk ook dit handige overzicht: Wie is wie in het Passage-proces?

Op basis van het verhaal van La S. zijn justitie en politie onderzoek begonnen naar zeven liquidaties en zes pogingen tot moord. Centrale figuur in het verhaal van Vieze Peter is Jesse R., telg van een bekende criminele familie uit Vinkeveen. Peter en Jesse leerden elkaar kennen in de gevangenis en werden vrienden. Jesse vertelde Peter la S. over vijf onderwereldmoorden uit 1993 en ronselde hem om Kees Houtman te vermoorden. Dat lukte in november 2005.

Daarna is Peter la S. op de vlucht geslagen. Hij voelde zich bedreigd en sloot een jaar na de moordaanslag een overeenkomst met justitie. Hij vertelde over de andere moorden, en over een dodenlijst die circuleerde in de onderwereld.

Lees ook ons interview met een journalist die slechts zeven van de 396 zittingsdagen miste:10 jaar lang volgde hij (bijna) alle Passage-zittingen

Kroongetuige staat op

Als een van de mensen die volgens Vieze Peter op die lijst staan in februari 2007 inderdaad vermoord wordt, gaat het snel. Begin april van dat jaar worden de eerste verdachten aangehouden en kondigt justitie aan dat een kroongetuige is opgestaan. Uiteindelijk worden in het liquidatieproces twaalf verdachten vervolgd. De feitelijke behandeling heeft zo lang geduurd dat een verdachte intussen is overleden.

De rechtbank wijst op 29 januari 2013 vonnis, vier jaar na de start van de strafzaak. Hoofdverdachte Dino S. wordt vrijgesproken van betrokkenheid bij liquidaties, net als Ali A., volgens justitie zijn partner in crime. Ali wordt eind 2014 geliquideerd in Istanbul.

Drie andere verdachten krijgen levenslang. Een van hen is Jesse R., de belangrijkste bron van kroongetuige Peter la S. De anderen krijgen straffen van 3,5 jaar tot 30 jaar cel.

Ondanks de vrijspraak van S. is het Openbaar Ministerie tevreden met de uitspraak. Met name dat de deal met kroongetuige La S. is goedgekeurd, en delen van zijn verhaal als bewijsmateriaal zijn geaccepteerd, is voor het OM van groot belang.

Tijdens het hoger beroep, voorjaar 2013 begonnen, introduceert het OM een tweede kroongetuige: Fred Ros. Hij is in eerste aanleg tot 30 jaar veroordeeld voor betrokkenheid bij een moordaanslag, voorbereiding van een niet uitgevoerde liquidatie en lidmaatschap van een criminele organisatie. Introductie van een kroongetuige in hoger beroep is nog niet eerder voorgekomen.

Georganiseerde misdaad

Donderdag 29 juni 2017 doet het hof uitspraak in de grootste strafzaak tegen de georganiseerde misdaad die Nederland tot nog toe heeft meegemaakt. Daarin heeft de politie 350 getuigen verhoord, van wie 200 weer zijn gehoord door de onderzoeksrechter, op verzoek van rechtbank en gerechtshof. Bijna 400 dagen hielden rechtbank en hof zitting om een dossier te bespreken dat inmiddels zo’n 600 ordners beslaat.

Lees ook over de confrontatie tussen Dino S. en Willem Holleeder: Waarom wil jij mij dood, vraagt Dino aan Willem

De grote vraag is of het hof na dit monnikenwerk de inzet van de kroongetuigen goedkeurt en hun verklaringen als betrouwbaar en bruikbaar kwalificeert. Zo ja, dan is de kans groot dat een aantal verdachten wordt veroordeeld. Dat wordt ook duidelijk of dat ook geldt voor Dino S., de hoofdverdachte die door de rechtbank is vrijgesproken. Het OM ziet S., samen met Willem Holleeder, als opdrachtgever van twee moorden.

Dit oordeel van het gerechtshof zal hoe dan ook een wezenlijke rol spelen in de zaak tegen Willem Holleeder, verdacht van twee moorden die ook door het hof zijn behandeld. Wat het over Peter la S. gaat zeggen, is een vingerwijzing voor de rechtbank in Amsterdam. Die begint in januari 2018 aan de feitelijke behandeling van de Holleederzaak.