‘Havenhack kost Nederland tientallen miljoenen’

Gijzelsoftware

Een kwart van de containeroverslag in Rotterdam is getroffen door hack bij APM. Pijnlijk voor Nederland doorvoerland.

Luchtfoto van de containerterminals van APM. ANP PETER BAKKER

„Ken je de uitdrukking niet lullen maar poetsen?” zegt de telefoniste van APM. „Dat zijn we nu aan het proberen, maar we komen niet zo ver.” Het is duidelijk crisis bij de Rotterdamse containerterminals van het bedrijf, een dochteronderneming van het Deense Maersk. De twee terminals van APM, op de Eerste en de Tweede Maasvlakte, hebben na dinsdag ook woensdag stilgelegen door de wereldwijde gijzelsoftware-aanval. De schade is voor een doorvoerland als Nederland extra pijnlijk.

De directie van APM was woensdag onbereikbaar, maar de telefoniste weet te melden dat „alles eruit ligt.” Woensdagavond was nog niet duidelijk wanneer de storing voorbij zal zijn.

APM is goed voor de afhandeling van ongeveer een kwart van de totale containeroverslag in de Rotterdamse haven. Er moeten volgens woordvoerde Martijn Pols van het havenbedrijf Rotterdam „enkele” schepen wachten of misschien in sommige gevallen zelfs omgeleid worden.

En APM is nog maar één van de Nederlandse bedrijven die is getroffen door de aanval met gijzelsoftware. Ook pakketvervoerder TNT moest processen stilleggen. Juist in de logistieke sector is er sprake van kettingreacties als één systeem platligt. Als een schip niet kan lossen, raken roosters van goederentreinen door de war en moeten vrachtwagenchauffeurs ook langer wachten.

„Het is als een lopende band die vastloopt,” aldus havenonderzoeker Bart Kuipers van de Erasmus Universiteit. „Dit kost alleen in Nederland al snel enkele tientallen miljoenen euro’s.” Per dag zijn de kosten voor het wachten van één containerschip volgens hem al ruim een miljoen euro. En Nederland is slechts één van de getroffen landen van de hack bij Maersk.

„Het is ook nog eens ongelooflijk slechte timing,” zegt Kuipers. „De keten stond al zwaar onder spanning vanwege plots aantrekkend containervervoer.” De laatste maanden groeide het containervervoer in de Rotterdamse haven met ruim 10 procent. „Terminals liepen al op hun tenen om de vraag bij te benen.”

Woordvoerder van de haven Martijn Pols nuanceert: „Het gebeurt wel vaker dat een terminal tijdelijk stilligt, door staking of bij een grote storm bijvoorbeeld. We krijgen nog geen tekenen dat er sprake is van heftige opstoppingen, al heeft het duidelijk gevolgen.”

Discussie over automatisering

Hoe langer de storing duurt, hoe groter de schade, dat is wel duidelijk. Het Havenbedrijf vindt het te vroeg voor een inschatting van de kosten: „Dat is speculeren.” Schepen kunnen mogelijk worden omgeleid naar andere terminals in de Rotterdamse haven, maar uitwijken naar concurrenten als Antwerpen is ook een optie.

De cyberaanval wakkert wel de discussie aan over automatisering. Met de robotisering op met name de Tweede Maasvlakte kwamen efficiëntie en lagere kosten, maar ook cyberdreigingen. Voor de keerzijdes waarschuwen vakbonden al langer, vooral gedreven door de havenarbeiders die daardoor overbodig raken. „Ik moest keihard lachen toen ik het hoorde,” zegt Niek Stam van FNV Havens. „Ze automatiseren alles helemaal gek. Nou, dit is dus wat je daar voor terugkrijgt.”