Californië zet Roundup op lijst kankerverwekkende stoffen

Onkruidverdelger

Brussel wil de verkoop van glyfosaat, zoals het middel eigenlijk heet, juist weer voor tien jaar toestaan.

Illustratie Stella Smienk

De Amerikaanse staat Californië plaatst de stof glyfosaat, beter bekend als de populaire onkruidverdelger Roundup, op een lijst met kankerverwekkende stoffen. Dat heeft het Californische milieuagentschap OEHHA maandag bekendgemaakt. Het Amerikaanse concern Monsanto, de grootste producent van Roundup, verloor een rechtszaak om dat te voorkomen, waardoor het middel vanaf 7 juli op de lijst staat.

Monsanto gaat tegen het besluit in beroep. Voordat daarin een vonnis is uitgesproken, is het bedrijf verplicht de verpakking van Roundup te voorzien van waarschuwingen over de schadelijkheid van het middel. Roundup mag ook niet meer in te hoge concentraties worden gebruikt. Uit de handel hoeft Roundup echter niet.

Het besluit van Californië komt op het moment dat de Europese Commissie de toestemming voor de verkoop van Roundup juist met tien jaar wil verlengen. EU-lidstaten moeten de verlenging nog wel goedkeuren. Vorig jaar breidde de Commissie Monsanto’s licentie om de onkruidverdelger te verkopen al met anderhalf jaar uit.

Kankerverwekkend effect of niet

Over de vraag of Roundup kankerverwekkend is, bestaat veel onduidelijkheid. Brussel baseert zich bij zijn voornemen om de stof op de markt te houden op een onderzoek van het Europees Chemicaliënagentschap van begin dit jaar, waarin staat dat glyfosaat geen carcinogeen effect heeft. Een jaar eerder trokken de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de VN eenzelfde conclusie.

Onderzoekers van een onderdeel van diezelfde WHO, het kankerinstituut IARC, stelden opvallend genoeg in 2015 vast dat glyfosaat waarschijnlijk wél kankerverwekkend is. Californië baseert zijn lijst met carcinogene stoffen op de bevindingen van het IARC, en kondigde daarom in maart dit jaar aan dat Roundup op de index zou verschijnen.

Monsanto, dat dus vooralsnog tevergeefs bij de rechter protesteerde, noemde het maandag „wetenschappelijk en wettelijk ongefundeerd” dat Roundup straks op de zwarte lijst staat. „We zullen fel blijven strijden tegen deze oneigenlijke beslissing”, zei een topman van het bedrijf tegen persbureau Reuters.

Monsanto ontwikkelde en patenteerde onkruidverdelger glyfosaat in de jaren zeventig. Tegelijkertijd modificeerde Monsanto landbouwgewassen genetisch zodat ze resistent werden tegen de onkruidverdelger. Boeren die deze gewassen bij Monsanto afnamen, konden Roundup erop spuiten zonder bang te zijn dat naast het onkruid ook hun oogst dood zou gaan. Deze tactiek leverde een flinke bijdrage aan de groei van Monsanto tot een miljardenbedrijf.

De verkoop van Roundup leverde Monsanto echter ook veel kritiek op. Milieuorganisaties en groene politieke partijen strijden voor een verbod op het middel. Niettemin zag chemiekolos Bayer zo veel potentie in Monsanto dat de Duitsers het bedrijf vorig jaar september voor een bedrag van 59 miljard euro kochten. De overname is nog niet afgerond.