Column

Met Zalm de zomer door

De Haagse Stemming Vandaag is dag 104 van de formatie. Schrijf je in voor De Haagse Stemming om deze (di-do-za) als nieuwsbrief te ontvangen.

Met de vervanging van Tjeenk Willink door Zalm trekt de VVD de formatie weer naar zich toe, maar niet van harte. De discussie over bankiersbonussen en lerarensalarissen wordt geparkeerd. En het speculeren over ministers is in volle gang. Iedereen wil een Bolkestein zijn, maar dreigt een Samsom te worden.

TECHNOCRAAT: Zoals met wel meer deze formatie, lijkt het alsof niemand er echt zin in had. De VVD drong er op aan dat Herman Tjeenk Willink zou doorgaan met zijn taak als formateur, hoorde Petra de Koning. Bij de anderen aan tafel was er geen dringende wens om een partijgenoot naar voren te schuiven. Aangezien Tjeenk Willink zijn taak na een maand als volbracht ziet, moest de grootste partij toch leveren en kwam met oud-minister van Financiën en bankier Gerrit Zalm.

Oude bekende: Zalm haalde Mark Rutte van Unilever naar Den Haag, en was mentor van Halbe Zijlstra. Hij zat samen met Alexander Pechtold in een kabinet toen diens huidig secondant Wouter Koolmees op Financiën werkte. De christelijke kant van het te formeren kabinet kent hij minder goed, al sprak hij als bestuursvoorzitter van ABN Amro met alle belangrijke politici. Van buitenaf wordt met enige argwaan gekeken naar Zalms commissariaat bij Shell, nu klimaat zo’n belangrijk formatiethema is.

BONUS: De timing van Zalm als informateur valt wel mooi samen met de opgelaaide discussie over bankiersbonussen. Een motie van de PvdA die strenge handhaving van het bonusplafond voorstaat, was dankzij GroenLinks controversieel verklaard. Maar nu die partij niet meer onderhandelt, kan er vandaag toch over gestemd worden. De motie werd mede ondertekend door … Joel Voordewind - die 76ste zetel waar we nog meer van gaan horen - dus de vraag is wat de ChristenUnie doet. Maakt de partij dezelfde draai als CDA en D66? Die waren eerder voor harde bonusnormen, maar sinds de Brexit en bijbehorende kansen om banken naar de Zuidas te halen zijn ze veel minder streng. Misschien hoeft het niet. Volgens De Telegraaf zullen SGP (3) en FvD (2) tegen de motie stemmen, genoeg om die af te schieten.

Column: Politiek columnist Tom-Jan Meeus neemt het op voor de bankiers. Misschien kan Zalm de huidige Haagse generatie uitleggen “dat we, hoe goed het ook voelt, niet kunnen blijven afgeven op een beroepsgroep die we uiteindelijk allemaal nodig hebben”.

CONTRAST: Voor de leraren die vanochtend staken voor een hoger salaris is méér sympathie, maar niet méér (belasting)geld. Om aan hun salariseisen te voldoen is bijna twee miljard euro nodig. Dat komt er zeker niet tijdens, maar ook niet na de formatie. Alleen D66 wil zoveel investeren in onderwijs, maar zelfs die partij wil niet al dat geld inzetten voor basisschoolleerkrachten.

Panel: Op bonussen of lerarensalarissen zullen de formatieonderhandelingen in ieder geval niet stranden. Tachtig procent van het politieke insiderspanel van NRC verwacht dat VVD, CDA, D66 en ChristenUnie eruit zullen komen.

GENOEMD: Met de nieuwe formatieopstelling en spoedig herintredende radiostilte, is het weer tijd voor het aloude gezelschapsspel ‘wie komt er in het kabinet’. Volgens De Telegraaf wil op Rutte na geen enkele partijleider in het kabinet. Naast Buma zouden nu ook Pechtold en Segers fractievoorzitter willen blijven - ze willen allemaal Bolkesteintje spelen in de Kamer. Klaas Dijkhoff zou dat moeten doen voor de VVD, als naast Rutte in ieder geval Zijlstra en Jeanine Hennis een kabinetsplek krijgen. Bij het CDA worden senator Wopke Hoekstra en commissaris van de koning Wim van de Donk genoemd. D66 levert dan Koolmees, de Amsterdamse wethouder (en oude bekende van Rutte) Kasja Ollongren en mogelijk het nieuwe Kamerlid Ingrid van Engelshoven. Voor de ChristenUnie zouden Arie Slob en Carola Schouten in de race zijn.

Verstandig? De ene partij is de andere niet, maar zouden de heren hebben gelezen welke kritiek Diederik Samsom kreeg in het laatste wondenlikrapport van de PvdA? Hij ging niet in het kabinet, maar bleef een mislukte buitenboordmotor.

WAT WIJ VOLGEN: Als een debat over de formatievoortgang het niet van de agenda drukt, debatteert de Tweede Kamer vandaag over terrorismebestrijding.

BUITEN HET BINNENHOF: De gemeenteraadsverkiezingen van Rotterdam worden sowieso smullen, maar de huidige coalitie is nu al haar meerderheid kwijt. Mohammed Anfal, raadslid voor Leefbaar Rotterdam, stapt per direct over naar de door de islam geïnspireerde partij Nida. In Amsterdam zou de erfpachtkwestie wel eens tot afrekening met de coalitiepartijen kunnen leiden.

QUOTE VAN DE DAG

“Het ooit pragmatische D66 is nu een zelfbeschikkings-fundamentalistische partij, die niet rust tot het eldorado der pseudo-autonomie overal is doorgevoerd.”

Kritiek op het ‘voltooidlevenplan’ van D66 komt niet alleen uit christelijke hoek. Columnist René Cuperus (PvdA) mengt zich in de Volkskrant in de discussie.