Waarom je kreeft wel levend mag koken, maar niet op ijs leggen

Wat eten we?

Als je levend in kokend water wordt geworpen, maakt het dan nog uit hoe je er net voor die tijd bij ligt? Over die vraag deden de hoogste rechters in Italië deze maand uitspraak. De rechtszaak ging over kreeften.

Om precies te zijn: de kreeften in een restaurant in de buurt van Florence. De restaurateur bewaarde die kreeften op ijs – levend – voordat ze de pan in gingen. Een dierenbeschermingsorganisatie maakte bezwaar en daagde de man voor de rechter. Met succes: ook in cassatie werd de restaurateur deze maand veroordeeld, schrijft persbureau Reuters. Hij kreeg een boete van tweeduizend euro.

Kreeften belanden veelal levend in een pan, zeiden de rechters in het vonnis. Dat is een veelgebruikte methode, en daarom te rechtvaardigen. Maar, vervolgt het vonnis, dat geldt niet voor het bewaren op ijs. Dat is veel ongewoner. In veel restaurants en zelfs supermarkten worden levende kreeften bewaard in tanks met zout water en zuurstof.

Ook al belanden kreeften in de pan, dat hoeft volgens Italiaanse rechters dus nog niet te betekenen dat ze hoeven te „lijden” vóór die tijd.

Die redenering heeft iets wonderlijks: want zou dit ook betekenen dat wanneer minder mensen kreeften levend koken, die methode níét meer te rechtvaardigen is?

Ik zou zeggen: hou een dier in zo natuurlijk mogelijke omstandigheden. En dat is niet op ijs

En er is nog wel iets op te merken. Want eigenlijk weten we helemaal niet zo veel over de pijnbeleving van kreeften, zegt Hans van de Vis, werkzaam als onderzoeker bij Wageningen Livestock Research. Hij is voorstander van de watertank, die de rechters ook noemden. „Ik zou zeggen: hou een dier in zo natuurlijk mogelijke omstandigheden. En dat is niet op ijs.” Maar in hoeverre een kreeft echt lijdt in extreme kou, daar is nog geen neurobiologisch onderzoek naar gedaan.

Al zijn er volgens Van de Vis wel aanwijzingen dat kreeften en krabben niet alleen uit reflex reageren op pijnprikkels. Dat zou kunnen betekenen dat ze wel degelijk iets voelen.

Resteert de vraag: moet je kreeften, bij deze onduidelijkheid, dan wel levend koken?

Stichting Vissenbescherming vindt van niet, en startte een petitie die door bijna achtduizend mensen is getekend. Ook de Partij van de Dieren heeft – tevergeefs – in de Tweede Kamer gepleit voor een verbod op levend koken.

Veel chef-koks in Nederland kiezen er tegenwoordig voor om kreeften met een mes of priem dwars door de kop te steken voordat ze de pan in gaan.

Dat klinkt misschien beter dan levend koken, maar onderzoeker Van de Vis is evenmin fan van deze methode. „Als je een dier effectief wilt verdoven, dan wil je dat binnen een seconde doen. Ik weet niet of dat met een mes kan.”

Dat een kreeft niet meer beweegt, wil niet per se zeggen dat-ie niets meer voelt.

Er is ook nog een andere optie: een elektrische schok. In het Verenigd Koninkrijk werd de Crustastun ontwikkeld (crustacean is Engels voor schaaldier). In het apparaat, dat nog het meest weg heeft van een roestvrijstalen kopieermachine, zijn de dieren volgens de makers in een seconde verdoofd. Maar, zoals hoort bij dit dossier, is ook over de werkzaamheid van dit apparaat onenigheid. De Vissenbescherming is in ieder geval voor.