Italiaanse regeringspartij onder zware druk na verlies bij lokale verkiezingen

Het verlies van de burgemeesterspost in het van oudsher linkse Genua staat symbool voor de verkiezingsnederlaag van de Democratische Partij van premier Gentiloni.

Beppe Grillo, leider van de populistische Vijfsterrenbeweging, brengt zijn stem uit in Genua, in de eerste ronde op 11 juni. Foto AP

Sinds de Tweede Wereldoorlog is de Italiaanse havenstad Genua door links bestuurd. In wat de winnaars beschrijven als „een historisch resultaat” heeft de burgemeesterskandidaat van een centrum-rechtse coalitie, een manager met Amerikaanse ervaring, daar verrassend de als favoriet geldende man van links verslagen.

Ook in een aantal andere Italiaanse steden werden zondag tot elf uur ’s avonds de tweede ronde van lokale verkiezingen gehouden. En toen alle stemmen maandag waren geteld, waren de conclusies vrijwel unaniem. De regerende Democratische Partij staat zwaar onder druk.

Op rechts biedt een omstreden coalitie van het ‘gewoon’ rechtse Forza Italia met de anti-migratiepartij Lega Nord veel perspectieven. En als de aanhangers van de populistische Vijfsterrenbeweging, succesvol als anti-systeempartij, moeten kiezen tussen links of rechts, kiezen de meesten voor rechts – of ze blijven thuis. In de meeste gevallen kwam nog niet de helft van de stemgerechtigden een stem uitbrengen.

‘Verschroeiende nederlaag’

Het verlies van Genua deed het meest pijn voor de intern verdeelde Democratische Partij (PD). Dat is een „verschroeiende en erg pijnlijke nederlaag”, schreef commentator Stefano Folli voor La Repubblica. „Het is duidelijk dat de partij aan geloofwaardigheid heeft verloren.”

PD-leiders probeerden de moed erin te houden door erop te wijzen dat, eerste en tweede ronde bij elkaar genomen, centrum-links aan de leiding gaat tegen centrum-rechts: 56 tegen 46. Maar centrum-links regeerde in 93 van de steden waar werd gekozen en is er dus 37 kwijtgeraakt. Het standaard-antwoord van verliezers, dat het om lokale zaken ging, gaat niet op, schrijft Folli, omdat de regeringspartij overal aanhang is kwijtgeraakt.

Volgens Matteo Salvini, leider van de Lega Nord, zou premier Paolo Gentiloni zijn conclusies aan deze uitslag moeten verbinden en nu moeten opstappen. En met hem, vindt Salvini, ook Matteo Renzi, de oud-premier die weer partijleider is geworden van de Democratische Partij, hoopt op een comeback, maar ondanks een afscheiding blijft worstelen met interne verdeeldheid binnen de partij.

Het is duidelijk dat de partij aan geloofwaardigheid heeft verloren

Krant La Repubblica

Salvini roept nu opnieuw om vervroegde verkiezingen – die moeten uiterlijk volgend voorjaar worden gehouden. President Sergio Matterella heeft keer op keer duidelijk gemaakt dat daarvoor eerst de kieswet hervormd moet worden, om te voorkomen dat nieuwe verkiezingen leiden tot een politieke patstelling.

Berlusconi wint

Forza Italia, de partij van de 80-jarige oud-premier Silvio Berlusconi, is een van de winnaars van zondag, maar niet iedereen was blij met die zege. In Genua en andere plaatsen heeft rechts gewonnen door samenwerking van Forza Italia met Salvini van de Lega Nord. Berlusconi heeft daar grote bedenkingen tegen, gezien de vaak radicale uithalen van Salvini naar migranten en naar Europa.

De populistische Vijfsterrenbeweging M5S van de komiek Beppe Grillo, in de landelijke peilingen op tussen de 25 en 30 procent, deed het lokaal veel minder goed. Dat was al duidelijk geworden in de eerste ronde, twee weken geleden, toen veel M5S-kandidaten er niet in slaagden de tweede ronde te halen. Maar M5S, dat in Rome een kwakkelende burgemeester heeft en in Turijn iemand die veel waardering krijgt, blijft zich concentreren op de komende landelijke verkiezingen.