‘Straling houdt niet op aan de grens’

Menselijke ketting

Tienduizenden mensen vormden zondag een ketting van Aken, via Zuid-Limburg, naar de omstreden kerncentrale in Tihange.

Volgens de organisatie vormden zondag 50.000 mensen een 90 kilometer lange keten van het Duitse Aken naar de Belgische kerncentrale in Tihange. Dankzij linten was het één keten. Foto Marcel van Hoorn / ANP

Abschalten! Abschalten!”, scanderen demonstranten op de steil oplopende provinciale weg tussen Gulpen en Margraten deze zondagmiddag. De actievoerders hebben rond drieën een kwartier lang elkaars hand vast. Ze moeten volgens de voorschriften op het fietspad blijven, maar kunnen het toch niet laten om met de hele slinger de weg op te gaan.

„Ik geloof nooit dat het overal zo vol staat”, zegt een vrouw. „Geeft niet”, vindt haar buurvrouw. „Wij staan hier.” Voor velen herleven oude tijden. Het rode glimlachende zonnetje op een gele achtergrond van de antikernenergiebeweging is alomtegenwoordig. In het gras speelt een oude hippie John Lennons ‘Imagine’ op zijn gitaar. En nog eens. En nog eens.

Het Limburgse Heuvelland krijgt deze zondagmiddag een Duitse invasie te verwerken. De meeste demonstranten die hier deel uitmaken van de menselijke ketting zijn afkomstig uit de streek rond Aken. Ze zijn met de auto gekomen, per touringcar, fietsend, soms zelfs wandelend.

Waar veel geld wordt verdiend, worden risico’s al snel minder erg voorgesteld dan ze zijn

Rolf en Susanne Gerards wonen in Vetschau. „Daar waar op de grens al die windmolens staan”, legt Rolf uit. De meeste Limburgers kennen dat punt langs de snelweg tussen Heerlen en Aken wel. Duitsland laat er bijna demonstratief zien dat het duurzaamheid hoog in het vaandel heeft. „Straling houdt niet op aan de grens. Ook in onze buurlanden moeten de kerncentrales dicht.” Wat betreft Norbert Gilson, ook uit Vetschau, geldt dat zeker voor „die angstaanjagende centrale” in Tihange. Hij demonstreerde er al eerder tegen in Aken. Zijn hond draagt deze zondag nog het gele actieshirt van toen. Gilson: „Hoe dichter bij de centrale hoe minder de onrust, lijkt het wel. De Belgen zijn er bijna laconiek onder.”

Veilig volgens overheden

Het idee voor het demonstreren met een menselijke keten stamt ook uit Noordrijn-Westfalen. De stad Aken schafte zelfs 38.000 mondkapjes voor haar kinderen aan. Vanuit die stad waaide de onrust de afgelopen jaren over naar het westen. Tussen alle Duitsers bij Gulpen staan de drie Roermondse broers Lamboo: Hans, Chris en Jos. „Ik ben hier uit solidariteit,” zegt Hans. „We kunnen lang en breed discussiëren of die centrale nu wel of niet veilig is, het wordt gewoon hoog tijd dat we definitief overschakelen op duurzame energie.” Van de wisselende berichten over Tihange kunnen de broers geen chocola maken. Steeds opnieuw duiken berichten op over incidenten, maar Belgische overheden en instanties beweren dat de veertig jaar oude centrale veilig is. De Nederlandse minister Melanie Schultz (VVD, Milieu) gelooft hen. Jean-Philippe Bannier, directeur van Tihange, zei vorige week zelfs dat de centrale nog wel twintig jaar mee kan.

Jos Lamboo wantrouwt alle geruststellende woorden: „Waar veel geld wordt verdiend, worden risico’s al snel minder erg voorgesteld dan ze zijn.” Chris: „En een goed plan voor het kernafval, waar we vele generaties na ons mee opschepen, is er ook nog steeds niet.”

Marion Schmeitz uit Jabeek (bij Sittard) heeft een zelfgemaakt hart om met de namen van al haar kinderen en kleinkinderen. Voor hen staat ze hier ook. „Ik wil geen Tsjernobyl-toestanden hier in Zuid-Limburg.”

„Veertig, vijftig jaar geleden” demonstreerden ze voor het laatst, lacht haar man Ger Schmeitz. „Tegen de komst van het NAVO-hoofdkwartier in Brunssum. Protesteren zat ook toen al niet zo in de Limburgse aardWe komen uit brave mijnwerkersfamilies. Het komt wel goed, zeiden ze daar vaak. Die mentaliteit bestaat nog een beetje.”

‘Tihange kan al dicht’

De Duitse voorsprong bij duurzame energie moet een voorbeeld voor Nederland en België zijn, vindt gedeputeerde Daan Prevoo (Energie en Duurzaamheid, SP), die een schakeltje in de ketting vormt bij het provinciehuis in Maastricht. „In afwachting van de omschakeling kan Tihange nu al dicht. Met het opstarten van de op gas gestookte Clauscentrale in Maasbracht kan die capaciteit moeiteloos worden opgevangen. We willen dat als provincie ook financieel ondersteunen. Maar het is een lastige kwestie: Engie (eigenaar Tihange) en RWE (eigenaar Maasbracht) zijn concurrenten. Je hebt ook te maken met verschillende tarieven in de verschillende landen. Ik heb in elk geval een uitnodiging van Engie om eens te komen praten. Dat ga ik binnenkort doen.”