Column

Supervrouw

Beste Wonder Woman,

Als kind had ik tientallen poppetjes van superhelden, waaronder een van jou. Je was gemaakt van rubber, je ledematen konden iets gebogen worden, maar ik kon je houding niet wezenlijk veranderen. (Achteraf maar goed ook, anders zou ik vermoedelijk zijn aangeklaagd wegens seksuele intimidatie.) De andere superhelden wisten niet wat ze met je aan moesten. Je was als een meisje dat iets te graag wilde meevoetballen met de jongens. Als jongen wilde je niet degene zijn die zei dat dit niet mocht, maar tegelijk bad je dat het meisje niet bij jou in het team kwam. Met als gevolg dat, wanneer mijn poppetjes weer eens het kwaad moesten bedwingen, Batman meestal het vuile werk opknapte en jij, Wonder Woman, achterbleef met Superman, die ik als kind al een eikel vond. Sorry daarvoor.

Eenzelfde ongemak bekroop me toen ik gisteravond de film Wonder Woman zag. Hierin werd je gespeeld door de Israëlische Gal Gadot. Haar naam stamt van de stad Gadot, dat in de Golan-hoogvlaktes ligt, vlak bij de Syrische grens. Diezelfde dag had ik de vlakten bezocht. Overal mijnenvelden, papaverstruiken, distels, verlaten stenen huizen doorzeefd met kogels. En dus een bioscoop. Wat werd er gejuicht toen je in beeld kwam.

De film is een wereldwijd succes geworden en jij werd een feministisch boegbeeld. Een problematisch gegeven, wat mij betreft. Voornamelijk dankzij je geestelijk vader, William Marston. Een aparte vent, en niet alleen dankzij zijn pathologische fascinatie voor pin-up-meisjes. Als psycholoog stond Marston aan de wieg van de leugendetector. Zijn ervaringen met dat apparaat overtuigden hem ervan dat vrouwen eerlijker en efficiënter zijn dan mannen. „Wonder Woman”, zei hij ooit in een interview, „is psychologische propaganda voor het nieuwe type vrouw dat naar mijn mening de wereld zou moeten besturen.” Hij maakte je tot Amazone, getraind door andere Amazones, op een ver man-loos eiland. (Iets tussen een blijf-van-mijn-lijf-huis en Fantasy Island in.) Totdat er ineens een vliegenier genaamd Steve crashte. En Steve had jouw hulp nodig.

De propaganda die Wonder Woman heet houdt wezenlijke problemen in stand. Want hoe ziet Marstons nieuwe type eruit? Uiteraard is ze bloedmooi en slank, ook loopt ze permanent rond in een stalen badpak dat haar borsten ad absurdum omhoog stuwt en laat ze zich leiden door de eerste beste man die ze tegenkomt. En vergeet niet dat toen in de jaren vijftig de eerste Justice League werd gevormd, het dreamteam met onder meer Batman en Superman in de gelederen, Marston jou de rol van secretaresse toebedeelde. Gal Gadot ontving iets meer dan vier ton voor het spelen van jou. Robert Downey Jr. (Iron Man) ontving voor zijn hoofdrol in de laatste Iron Man 55 miljoen. Kortom, je bent weliswaar een supervrouw, je blijft pijnlijk ingeperkt door de grenzen van de mannelijke verbeelding.

Op mijn terugweg van de Golan-vlaktes zag ik een eenzame soldate langs de weg lopen. Ik stopte om haar een lift te geven. Ze schudde het hoofd. Liever deed ze het op eigen kracht. Het had Gal Gadot kunnen zijn, tien jaar geleden. Nu mijn vraag. Wie van hen moet ik nu de echte Wonder Woman noemen?

Hartelijke groet,

Cabaretier Jan Jaap van der Wal en schrijver Daan Heerma van Voss schrijven beurtelings een brief naar iemand die in het nieuws is. Suggestie? betrokkenburgers@nrc.nl