Stokstaartje heeft eigen stank-mix

Illustratie Irene Goede

‘Ik ben sterk en gezond!” „Wegwezen, dit gebied is van ons!” „Ik ben een vrouwtje en ik zoek een mannetje!”

Dat zijn allemaal boodschappen die dieren aan elkaar doorgeven. Soms met geluiden, soms met kleuren. Soms met hun gedrag. En soms met geuren! Ze wrijven dan hun kop of hun staart ergens tegenaan. Ze laten dan een beetje geurstof achter. Ook je kat doet dat, als hij kopjes geeft tegen je been. Echt waar! Het is een bericht aan de volgende die langskomt.

Wetenschappers hebben de geurstoffen onderzocht bij stokstaartjes. Misschien ken je die uit de dierentuin of van tv. Of uit De Leeuwenkoning (Timon). Het zijn grappige beestjes uit Afrika die samen in holletjes wonen. Ze staan kaarsrecht op wacht, leunend op hun staart. Ook zij ‘praten’ met geurstoffen. Die komen uit een speciale klier, een onderhuids zakje, onder de staart. Stokstaartjes maken de geur niet zelf. De geur komt van wel duizend soorten bacteriën.

Dat jouw voeten en oksels (en winden!) stinken, komt ook door bacteriën. En ook andere dieren, zoals katten en olifanten, hebben stinkbacteriën. Dat is dus niet nieuw. Iets anders is wel nieuw. Voor het eerst hebben wetenschappers de geuren van veel stokstaartjes uitgeplozen. Met een chemisch apparaat dat losse geurstofjes kan herkennen. Met een ander apparaat keken ze welke bacteriën elk stokstaartje precies had. En toen maakten ze een grote puzzel. Elke bacteriegroep bleek zijn eigen geurstoffen te maken.

En het leuke? Elke familie stokstaartjes had zijn eigen bacteriemix – en dus zijn eigen geurmix! Zo ruiken stokstaartjes wie erbij hoort en wie niet. Ook binnen de familie waren er verschillen. Mannetjes hadden andere bacteriën dan vrouwtjes. En sterke mannetjes hadden andere bacteriën dan zwakke.

Hoe kan dat nou? Familieleden schurken vaak lekker tegen elkaar aan. Zo geven ze bacteriën aan elkaar door. En gaan hun geuren dus op elkaar lijken. De bacteriën reageren ook op hun ‘gastheer’. Als die ziek is, gaan sommige bacteriesoorten weg en komen er nieuwe bij. Zo verraadt de geur iemands gezondheid. En of iemand een hij of een zij is. Want mannenlijven trekken andere bacteriën aan dan vrouwenlijven.

En de stink-oksels van mensen? Geven die ook signalen af? Jazeker! Precies zulke boodschappen als waar dit stukje mee begon. Want mensen zijn ook gewoon dieren.

Bron: Scientific Reports, 12 juni
    • Nienke Beintema