Segers is bescheiden, dat helpt

Nieuwe onderhandelingen kabinet

Volgende week beginnen de onderhandelingen van VVD, CDA , D66 en de ChristenUnie echt. Het worden geen eenvoudige gesprekken, maar het DNA van de ChristenUnie maakt de kans op succes groot.

Informateur Tjeenk Willink ontvangt vrijdagmiddag Mark Rutte (VVD), Sybrand van Haersma Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (CU) in de Stadhouderskamer in de Tweede Kamer. Foto Jerry Lampen / ANP

De aftrap is genomen. VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie zaten vrijdagavond officieel voor het eerst met elkaar om tafel. Een korte ontmoeting, om praktische afspraken te maken over de onderhandelingen. De één wil geen ‘toneelstukje’ opvoeren op het Catshuis, de ander heeft geen zin meer om een dag in de week vrijaf te nemen. Informateur Herman Tjeenk Willink gaat eerst zijn verslag schrijven voor de Tweede Kamer, komende woensdag begint vermoedelijk het echte onderhandelen.

De vier partijen moeten eruit komen, beseffen ze allemaal. Een minderheidskabinet of nieuwe verkiezingen liggen anders serieus op de loer: dat wil niemand. Al noemde D66-leider Pechtold samenwerking met de ChristenUnie eerder „ongewenst” en „heel erg moeilijk”, ook hij beseft dat dit de laatste kans is op een meerderheidskabinet.

Makkelijk wordt het zeker niet, zegt Pechtold steeds. Tussen VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie zijn zéker zoveel discussiepunten als die er waren met GroenLinks.

Kans van slagen lijkt groter

Natuurlijk is er de ‘voltooid leven’-wet die D66-Tweede Kamerlid Pia Dijkstra in voorbereiding heeft en waarmee D66 gewoon wil doorgaan, zoals Dijkstra deze week tegen NRC zei. Andere moeilijke punten: de ChristenUnie wil een subsidie voor eenverdieners, waar de VVD van gruwt. Het „ruimhartige uitnodigingsbeleid” voor vluchtelingen van de ChristenUnie valt dan weer slecht bij zowel VVD als CDA.

Toch lijkt de kans van slagen groter dan tijdens de onderhandelingen met GroenLinks. Kwestie van het politieke DNA van de ChristenUnie. Een partij die buitengewoon constructief is en niet naïef in onderhandelingen. Dat hebben ze wel afgeleerd bij deelname aan het kabinet-Balkenende IV en door het leveren van gedoogsteun aan Rutte II.

Anders dan bij GroenLinks loert op partijleider Gert-Jan Segers geen achterban die zeer emotioneel is of bereid is tot hoogoplopend intern conflict. Onderzoek van I&O wees deze week al uit: driekwart van de ondervraagde ChristenUnie-kiezers ziet samenwerking met VVD, CDA en D66 zitten. En: Segers is bescheiden. Hij heeft nooit, zoals GroenLinks-voorman Jesse Klaver, gezegd dat hij „Nederland wil veranderen”.

Kortom: de ChristenUnie is tevreden als het op een aantal belangrijke onderwerpen het kabinetsbeleid kan sturen. De partij weet ook dat zij met haar vijf zetels niet kan overvragen, dus dat zal niet gebeuren.

De ChristenUnie wil bovendien een positieve partij zijn. Toen tijdens de verkiezingscampagne de voltooid leven-discussie steeds luider klonk, wilde de partij niet alleen maar ‘nee!’ schreeuwen. De fractie bedacht een plan: het manifest ‘waardig ouder worden’, waarin maatregelen worden voorgesteld die ouderen hun levensvreugde teruggeven, eenzaamheid bestrijden en mantelzorgers ondersteunen. Een van de voorstellen: een minister voor ouderenbeleid.

Segers zei erover dat hij het gevoel van sommige ouderen dat hun leven ‘voltooid’ is wil voorkómen. Wie tekende dat manifest ook? Juist, D66-leider Pechtold. Mocht de ChristenUnie langs zulke lijnen een positieve boodschap over medische-ethiek kunnen uitdragen, dan kan een nieuw kabinet alweer een stap dichterbij zijn.

Lees ook de column van Tom-Jan Meeus over de praktische dilemma’s rond euthanasie en de kloof tussen D66 en CU: Een dement oud-Kamerlid (D66) en de nieuwe kloof over voltooid leven

VVD en CDA doen ondertussen moeite om Pechtold te bewerken. Die heeft er grote moeite mee dat zijn D66 straks de meest linkse partij in de coalitie zou zijn. Maar dat, vinden ze bij VVD en CDA, ziet Pechtold verkeerd. Over klimaat, vluchtelingen en sociaal-economische onderwerpen denkt de ChristenUnie vrij ‘links’ en staat het dicht bij D66.

Het is straks aan tafel dus niet drie conservatieve partijen tegen één progressieve partij, vinden VVD en CDA. Nee, de verhoudingen zijn wat hen betreft in balans: VVD/CDA versus D66/ChristenUnie.