Wacht tot het rode licht gedoofd is, u kunt een boete krijgen

Om het aantal overtredingen bij spoorwegovergangen te verminderen, wil ProRail camerabeelden gebruiken om boetes uit te delen.

Foto Robin Van Lonkhuijsen/ANP

‘Wacht tot het rode licht gedoofd is, er kan nog een trein aankomen.’ Een bekende tekst die bij de meeste spoorwegovergangen wel te zien is, maar waar mensen zich niet altijd aan houden. ProRail wil nu camerabeelden gebruiken om boetes uit te delen.

1. Wat is er aan de hand?

Jongeren die niet willen wachten en over een spoorboom klimmen, een autobestuurder die er toch even tussendoor slalomt: vaak gaat het goed, tot die ene keer dat iemand struikelt, of een auto stil komt te staan. Spoorwegbeheerder ProRail is al decennia bezig om het aantal overtredingen en incidenten bij spoorwegovergangen te verminderen.

Ergens deze zomer moet een eerste test met cameratoezicht plaatsvinden op een nog onbekende locatie. Met die beelden wil ProRail boetes gaan uitdelen. Vergelijkbaar met door rood rijden bij een stoplicht.

Binnen ProRail is dit de verantwoordelijkheid van zo’n 45 buitengewone opsporingsambtenaren (BOA’s). Zij delen niet alleen boetes uit aan bestuurders of voetgangers met haast die zich niets aantrekken van de spoorwegbeveiliging - dit jaar zo’n driehonderd - maar handhaven ook bij andere overtredingen langs het spoor, zoals koperdiefstal.

2. Hoe groot is het probleem?

Machinisten zeggen bijna dagelijks te maken te hebben met mensen die door rood gaan. Volgens de VVMC, de belangrijkste machinistenvakbond, gaat het dan voornamelijk om voetgangers die onder een spoorwegovergang door of eroverheen klimmen. Hoe vaak bestuurders precies door rood rijden of om de slagbomen heen slalommen, is niet bekend.

Het aantal incidenten en dodelijke slachtoffers bij spoorwegovergangen is de afgelopen decennia sterk afgenomen. In 2008 waren er nog 72 incidenten, waarbij achttien doden vielen. In 2016 waren er 26 incidenten, waarbij vier doden en 28 gewonden vielen – het laagste aantal dodelijke slachtoffers ooit.

Of het gebruik van camerabeelden wezenlijk kan bijdragen aan de spoorveiligheid is niet duidelijk, maar “elke maatregel is welkom”, zegt de VVMC. Volgens een woordvoerder hebben veel machinisten hebben wel eens een aanrijding meegemaakt – een traumatische ervaring. Wanneer een voetganger of bestuurder een volgende keer tijdens een rit weer net voor de trein wegschiet, is dat schrikken. Soms is de schrik zo groot, dat de machinist “van de bok” gehaald moet worden.

3. Krijgen we straks flitspalen bij elke spoorwegovergang?

Nee. Er wordt niet geflitst, en het is in eerste instantie alleen nog maar een test. Als een machinist een melding doet, kan een boa op de beelden kijken. Bij auto’s en scooters kan dan op basis van het kenteken een boete uitgedeeld worden. Wandelaars en fietsers moeten op heterdaad betrapt worden.

4. Mag ProRail wel camerabeelden gebruiken om boetes uit te delen?

Een woordvoerder van het Openbaar Ministerie (OM) laat weten dat het plan nog “in de kinderschoenen” staat, maar dat het OM positief staat tegenover de test. Het moet nog blijken dat ProRail de cameracontrole zowel technisch als juridisch goed weet uit te voeren. Zo moet op de beelden duidelijk te zien zijn dat het rode licht knippert terwijl iemand doorrijdt of loopt. Als het experiment succesvol is, wil ProRail de cameracontrole ook op andere drukke punten gaan inzetten.