Opgevoed: Dochter van 12 snoept te veel

Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag over opvoeding voor aan deskundigen. Deze week: Een dochter die maar niet van de koekjes af kan blijven.

Illustraties Martien ter Veen

Moeder: „Onze dochter (12) snaait er heel wat rollen koekjes en zakken snoep doorheen. Wij kopen voor ons vijfkoppig gezin bij de weekboodschappen gemiddeld twee rollen kleine koekjes en in het weekend vaak iets groters zoals stroopwafels. We vinden 1 à 2 koekjes per dag normaal. Regelmatig is echter op dinsdag de voorraad koekjes op omdat mevrouw na schooltijd alleen thuis is en dan haar slag slaat. Of ze sluipt op een onbewaakt moment naar de bijkeuken om daar wat te halen. Ze kan heel stil ritselen.

Snoep hebben we nooit, maar koopt ze van haar eigen geld of van in huis rondslingerende euro’s.

We willen haar opvoeden tot iemand die verstandig omspringt met haar lijf, haar gebit, de ‘gezinsvoorraad’ en de huishoudportemonnee. We hebben al vaak met haar gepraat en afspraken gemaakt over wat ‘normaal’ is. Maar of we nou boos worden, de boel verstoppen, er niks van zeggen, het helpt niets. Ze zegt dat ze het met ons eens is, maar in de praktijk gaat het mis.

Maatregelen als verstoppen of straf passen niet bij ons. We zien ons gezin als een minidemocratie waarin we allemaal onze eigen verantwoordelijkheden hebben. We willen dat ze zelf leert inzien dat ze maat moet houden.

Waarom ze zoveel snoept weten we niet. Ze heeft genoeg vriendinnen, kan goed leren, is verder heel zelfstandig in haar doen en laten. (Soms een beetje té.)

De laatste tijd verzint ze niet eens meer excuses voor haar snoepgedrag – ze haalt haar schouders op en rolt puberaal met haar ogen. Ze is nu nog slank, maar de vraag is of dat zo blijft als ze zo doorgaat. Wat is hier de juiste aanpak?”

Naam is bij de redactie bekend. De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen.

Zelfbeheersing is moeilijk

Marga Akkerman: „U beschrijft uw dochter als het Koekiemonster, maar wat ze doet hoort bij een startende puber. Zelfbeheersing is lastig voor pubers. Door inzicht in het eigen gedrag, gaat dat niet lukken. Daar is uw dochter ook nog te jong voor. U heeft al van alles geprobeerd maar dat leverde niets op. Dat zou het gevolg kunnen zijn van uw beleid: u heeft wel ideeën over wat wel en niet mag, maar verbindt daar geen consequenties aan. In zo’n situatie doen kinderen wat ze zelf willen.

Probeer het eens zo: maak nadrukkelijk onderscheid tussen eten om je honger te stillen en snoepen. Koek en snoep zijn een extraatje en daar geniet je van met elkaar als gezin. Maar als je honger hebt, ga je wat eten. Dat kan prima met een paar boterhammen met dik beleg, en fruit, zoals pubers dat doen op alle tijden van de dag en de nacht.

U zult er op toe moeten zien dat de koekjesmomenten echt gezinsmomenten zijn. Beleid moet nou eenmaal altijd gecontroleerd worden, ook in een democratie. Geef aan dat ze altijd bij u terecht kan als het haar zwaar valt zich te beheersen.”

Pubers hebben honger

Bas Levering: „Dit kind kan gewoon honger hebben. Opgroeiende pubers kunnen eten als beren. Zoetigheid dempt de trek heel snel als je twaalf bent. Leer haar haar honger te stillen met gezonder voedsel. Zet het desnoods klaar als u niet thuis bent. Ik raad u ook aan de verleidingen uit haar buurt te halen, dus geen koek in huis, en geen rondslingerende euro’s. Ook volwassenen die moeite hebben zich te beheersen, hebben baat bij dat soort trucs. Pubers moeten dat allemaal nog leren.

In de wetenschap staat al een eeuw vast dat adolescenten extreem onredelijk kunnen zijn, in het bijzonder tegen hun ouders. Ook houden ze zich vaak niet aan wat ze zich heilig voornemen. Zo zegt uw dochter het met u eens te zijn en toch gaat het in de praktijk vaak mis. Het gezin als minidemocratie beschouwen, zoals u doet, is zo gek nog niet. Als u maar in de gaten houdt dat een kind van twaalf ook nog kind is. U spreekt overigens wel erg afstandelijk over haar. In de relatie met pubers moet nu eenmaal erg veel liefde van één kant komen. Het is niet anders. Waak er voor geen hekel aan haar te krijgen.”