Een koelkast als oorzaak van de brand in de Londense torenflat

Grenfell Tower

De politie weet nog niet hoeveel mensen stierven bij de brand in de Londense flat, die bekleed was met brandbaar materiaal.

Grenfell Tower in Londen FOTO FRANK AUGSTEIN/AP

Wat eindigde met zeker 79 doden, honderden ontheemden en een politieke storm die het Verenigd Koninkrijk verdeelt, begon met kortsluiting in een koelkast, een Hotpoint koelvriescombinatie met modelnummer FF175BP om precies te zijn. Daar, in een appartement op de vierde verdieping, lag de oorzaak van de ramp bij Grenfell Tower. Dat heeft de Londense politiechef Fiona McCormack bekendgemaakt.

Vanaf de bron klommen de vlammen omhoog. De isolatiepanelen, vorig jaar aangebracht om het gebouw energiezuiniger te maken en een duurzaamheidslabel te verkrijgen, hielpen de vuurzee naar de top van de toren. Het materiaal was niet brandwerend, en dat was bekend. Uit de woorden van McCormack is op te maken hoe allesvernietigend het vuur was. Onderzoekers hebben grote moeite de doden te identificeren. Ruim een week na de ramp is van negen stoffelijke overschotten de identiteit vastgesteld.

Nog steeds kan de politie niet met zekerheid zeggen hoeveel Londenaren stierven in de vuurzee. De politie wil dat families die mensen vermissen zich melden, ook al woonden hun geliefden illegaal in de toren, of in het land. „Ik wil niet dat er verborgen slachtoffers zijn van deze ramp”, zei McCormack. „Niemand hoeft zenuwachtig te zijn. Het Home Office heeft ons verzekerd dat zij niet geïnteresseerd zijn in de migratiestatus van mensen. Wij zijn daar evenmin in geïnteresseerd.”

Lees ook de eerdere reportage van onze correspondent Melle Garschagen: ‘Oh my God, dat meisje met wie Lamar ging’

Om een beter beeld te krijgen van wat er zich heeft afgespeeld, luisteren onderzoekers alle telefoontjes terug die de noodcentrale ontving. Dat zijn er meer dan zeshonderd. McCormack: „Sommige gesprekken duren langer dan een uur. Ieder gesprek heeft een eigen schrijnend verhaal.” Het standaardadvies van de vastgoedbeheerder van Grenfell Tower luidde om bij brand binnen te blijven. Dat deden veel bewoners. Ze belden om hulp, maar zijn nooit gered.

Isolatiemateriaal als publieke vijand

In het Verenigd Koninkrijk is cladding, het isolatiemateriaal aan de buitenkant van torens, tot publieke vijand verklaard. Gemeentes en overheidsdiensten doen naarstig onderzoek: hoeveel torens zijn net zo behandeld als Grenfell Tower. Premier May maakte bekend dat 600 woontorens met spoed onderzocht worden. Bij zeven van die torens is een soortgelijke constructie aangetroffen. Vrijdagavond werd besloten om 800 huishoudens te evacueren uit vijf woontorens in stadsdeel Camden in Londen omdat daar dezelfde techniek is gebruikt.

May kondigde deze week ook een onafhankelijk en openbaar onderzoek aan. Dat zal een zoektocht worden door een web aan bouwregels en veiligheidsvoorschriften waar niemand tot nu toe uitgekomen is. Duidelijk is dat deze manier van isoleren in Duitsland en de Verenigde Staten als onveilig gelden. Minister Philip Hammond dacht te weten dat voor hoge woontorens ook in het Verenigd Koninkrijk het gebruik van het brandbare isolatiemateriaal niet was toegestaan. Als dat zo is, rijst de vraag: hoe kan het dan op honderden torens wel zijn aangebracht?or hoge woontorens ook in het Verenigd Koninkrijk het gebruik van het brandbare isolatiemateriaal niet was toegestaan. ?

In het Lagerhuis bood May haar verontschuldigingen aan „voor het staatsfalen op alle niveaus” na de ramp. De reactie van overheidsdiensten was warrig en onvoldoende, beaamde ze. De bestuurder van stadsdeel Kensington en Chelsea (een partijgenoot van May) moest zijn functie neerleggen, na druk van de regering.

Lees ook over de veiligheid in Nederland: Nederlandse torens zijn niet ineens verdacht

Het stadsdeel heeft inmiddels bekendgemaakt dat een deel van de bewoners van Grenfell Tower een nieuw appartement krijgt in Kensington Row. Hier ontstond onmiddellijk commotie over. Een deel van Kensington Row bestaat uit peperdure flats. Het leek alsof bestuurders probeerden de getroffenen af te kopen: eerst beknibbelen, vervolgens miljoenen uitgeven.

Uiteindelijk bleek dat niet het geval. De appartementen voor de bewoners van Grenfell Tower behoren tot een soberder deel van het complex.