Emma is niet alleen: ook zij hebben hulp nodig

Kind en suïcide

Emma (16) en tal van andere suïcidale kinderen wachten op hulp. Politici komen in debat onmachtig over.

Het meisje op de foto komt niet voor in dit verhaal. Foto Getty Images

„Met ongeloof” heeft staatssecretaris Martin Van Rijn (Zorg, PvdA) het verhaal over Emma aangehoord, vertelde hij deze week aan de Tweede Kamer. Emma: het suïcidale meisje van zestien voor wie geen hulp beschikbaar was. Ze heeft meerdere zelfmoordpogingen gedaan, vertelde haar moeder op Facebook en aan tafel bij Humberto Tan. Dat tv-optreden leidde tot het Kamerdebat van deze week. Van Rijn zei, om zijn ongeloof te schetsen: „Het kan toch niet zo zijn dat je wanhoop zo groot is dat je je verhaal via Facebook moet doen omdat acute zorg niet geleverd wordt.”

Maar ongelofelijk is het verhaal van Emma niet. Twee weken geleden signaleerden 240 kinderpsychiaters in NRC verval van de geestelijke jeugdgezondheidszorg. Zij noemden ook de wachtlijsten voor suïcidale adolescenten. Anderhalve maand eerder haalde Nieuwsuur een reportage op uit een Oosterbeekse instelling voor jongeren met ernstig psychische problemen, waar zelfs de gesloten afdeling van de crisisopvang een wachtlijst kende. En ruim een jaar geleden meldde de Transitie Autoriteit Jeugd, die toeziet op de gedecentraliseerde jeugdzorg, dat de hoogspecialistische hulp aan kinderen in de knel dreigde te komen.

Lees meer over het vingerwijzen: In de jeugdzorg wijst iedereen naar elkaar

Veel meer jongeren zoals Emma

Emma’s verhaal is dan ook niet uniek, zo bleek na een oproep van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) onder haar leden. Kent u recente casussen als die van Emma, was vorige week vrijdag de vraag. De maandag erop zaten er twintig mails met casussen in de inbox van de NVvP, van psychiaters uit alle delen van het land. Woensdag was het aantal opgelopen tot dertig.

In dit artikel staan er een aantal afgedrukt. Een suïcidale jongen van vijftien, een dertienjarig meisje met anorexia en zelfmoordneigingen, een meisje van zestien dat zich de keel doorsneed. Telkens staan ze op wachtlijsten voor specialistische hulp of voor de crisisopvang.

Van Rijn kent deze casussen inmiddels ook. Ze staan in een bundel die SP-Kamerlid Nine Kooiman hem tijdens het debat overhandigde.

Dat Kamerdebat was een aaneenrijging van basale vragen. Zo vroeg Van Rijn zelf zich hardop af of gemeenten weten dat dit soort casussen binnen hun lokale grenzen voorkomen. Bijna elk Kamerlid vroeg hoe lang de wachtlijsten eigenlijk zijn. En, nog een veelgehoorde vraag: hoe zijn we überhaupt in deze situatie beland?

Lees meer over de wachtlijsten in de jeugdzorg: Wachttijden jeugdzorg zijn te lang

Het debat richtte zich daarmee op het systeem: een aantal partijen pleitte voor het landelijk regelen van de jeugd-ggz, waarna de staatssecretaris de keuze verdedigde voor de ingeslagen weg.

Die systeemdiscussie is niet nieuw. Ook in 2014 en 2015 debatteerden de Kamer en Van Rijn over de heilzaamheid van decentrale zorg voor kinderen in psychische nood. Zouden zij nu wel of niet tussen wal en schip vallen? Die vraag was theoretisch toen, en het wal-en-schip-kind nog anoniem en van papier – passend bij die twee jaren rondom het moment van decentralisatie.

Tweeënhalf jaar later, nu er kinderen aantoonbaar tussen wal en schip liggen en ze namen dragen als Emma, doet zo’n systeemdebat onwerkelijk aan.

Dat is het ongeloof van de debatkijker: dat de politiek zich afvraagt of het systeem wel of niet deugt en hoe lang de wachtlijsten eigenlijk zijn, terwijl er kinderen zijn die zich – zoals hierboven te lezen is – de keel doorsnijden.

Praten over zelfdoding kan bij de hulp- en preventielijn 0900 0113 (www.113Online.nl): ‘Zelfmoord? Praat erover’.