Cultuur

Interview

Interview

Najima en Rachida Kharbouch

Foto´s Frank Ruiter

Deze Healthy Sisters veranderen de Marokkaanse eetcultuur

Lunchinterview Rachida en Najima Kharbouch, de bloggende ‘Healthy Sisters’, zijn gestopt met veel en ongezond eten. „Zoals Nederlanders met Kerst uitpakken, zo aten wij elke avond.”

Rachida (36) en Najima Kharbouch (31) zijn opgegroeid in een vijfsterrenrestaurant dat altijd open was en hun moeder was de chef. Hun moeder – „ons mam”, zeggen de zusjes op z’n Brabants – is een bakprinses die geen ‘nee, dank je’ accepteert, het woord genoeg niet kent en eten blijft aanbieden tot je ploft.

„Marokkaanse moeders praten nooit over het weer, het gaat altijd over eten. Gastvrijheid is voor ons: elkaar volproppen. Eten is alles.” Hun moeders leven draait om kneden, bakken, pletten en laten rijzen. „Wij zijn groot geworden met liters zonnebloemolie en kilo’s witte bloem.” Een walhalla is het bij hun ouders thuis, dat zeker. Maar zie in zo’n cultuur maar eens gezond en enigszins slank te blijven.

Gastvrijheid is in onze cultuur: elkaar volproppen

Dat lukt dus niet. Rachida en Najima, de twee jongsten van elf kinderen, werden allebei te zwaar en daardoor ongelukkig. Samen vonden ze een manier om wél weerstand te bieden aan de overvloed die hen van jongsaf aan omringt. Ze gingen sporten, verdiepten zich in gezond eten, vielen samen vijftig kilo af. Ze doopten zich om tot Healthy Sisters, gingen bloggen over hun nieuwe levensstijl op Facebook (15.000 volgers) en Instagram (25.000 volgers) en sinds vorig jaar hebben ze een eigen YouTube-kanaal met ruim 30.000 volgers. Ze zijn daarmee de eerste Marokkaanse health & lifestyle-bloggers in Nederland.

Kijk hier de vlog over ramadan

Vanwege de ramadan veranderden ze hun naam de afgelopen maand in Fasting Sisters. Ze deelden recepten voor een licht verteerbare suhoor, het ontbijt voor zonsopgang. Ze vertelden hoe ze het volhielden om met een lege maag toch te hardlopen, en ze gaven tips voor een minder calorierijke iftar, de maaltijd die na zonsondergang de vasten doorbreekt. De meeste moslims eten gewoon thuis met hun familie, maar vooral jonge moslims willen in die maand ook wel eens uit eten, en doen de iftar buitenshuis.

De zusjes kennen een „hot spot” in Eindhoven waar een iftarmaaltijd wordt verzorgd. We spreken er af vlak voor de zon ondergaat. Om kwart voor tien zijn de bakjes dadels, olijven en chebakia (honingkoekjes) op tafel nog afgedekt met plastic folie. De meeste stoelen zijn al bezet. Blootshoofdse dochters met hun gehoofddoekte moeder en tantes, groepjes jonge jongens en mannen, een enkel stelletje dat zo van kantoor lijkt te komen. Iets voor tienen komen de zusjes. Ze werden bij de parkeermeter opgehouden door een dakloze man. Rachida lacht: „Hij zei: Salaam Aleikum.” Vrede zij met u. Najima: „Ik heb hem meteen al mijn losse geld gegeven. Is dat ook weer gebeurd vandaag.” Een goede moslim geeft tijdens de ramadan extra aalmoezen.

Nog tien minuten, nog acht, nog twee… De zon is onder. Nu is het de kunst om na een dag niks niet ineens te gaan bunkeren. Najima: „Vroeger lag ik de hele ramadan in bed of op de bank films te kijken. Pas tegen etenstijd stond ik op en at tot ik niet meer kon.” Nu hebben ze gewerkt, gesport en gereisd. En eigenlijk voelen ze zich, ook na bijna vier weken vasten, prima. De serveerster deelt de traditionele glaasjes melk uit, de zusjes passen, ze houden niet van melk. Rachida eet ook geen boter, brie, of feta. Een boterham met ‘gewone’ kaas weer wel. Najima: „Verse kaas was vroeger luxe.” Hun vader liet het speciaal snijden bij de Albert Heijn.

Altijd eten op tafel

Ze weten niet beter of in hun ouderlijk huis, een eengezinswoning in Helmond, stond eten op tafel. Bij het ontbijt Marokkaans witbrood met Hollands beleg. „Vruchtenhagel”, zegt Najima. Ze kunnen het niet meer zíén. Tussen de middag weer brood, tenzij hun moeder het buiten te koud vond, dan maakte ze rijst of macaroni met warme melk. Thee dronken ze de hele dag door, klinkt gezond, maar in die van hun zat meer suiker dan water. En voor erbij waren er appelflappen, sfenzj (Marokkaanse donuts) en anijsbroodjes. ’s Avonds: ratatouille en tajine, vis en vlees, rijst en frietjes. „Zoals Nederlanders voor de Kerstdagen uitpakken, zo aten wij elke avond.”

Najima, de jongste, was als klein meisje al dik. „Ik was het vuilnisbakje van het gezin, iedereen gaf me hapjes.” In groep 5, ze was 9, kwam de GGD op school de kinderen meten en wegen. Ze was 1 meter 30 en woog 70 kilo. Veel te dik, zei de GGD-arts. „Ons mam zag het probleem niet. Ze vond me gewoon mooi mollig.” In groep 7 deed ze haar eerste crashdieet. Crackers, sla en water. „Hoe ik eraan kwam, geen idee.” Later googelde ze op ‘snel afvallen’ of ‘goedkoop dieet’. Ze deed het ziekenhuisdieet (beschuit, ei, sinaasappel en yoghurt), Sonja Bakker, at koolhydraatarm of dronk maaltijdshakes. „We kochten ontbijtkoek, ligakoek en yoghurtdrink. We dachten dat het gezonder was dan wat onze moeder bakte.”

Kijken: dit is waarom je niet afvalt. Wat je ook doet om af te vallen: houd deze vier dingen in gedachten.

De serveerster zet een bord gegrild vlees op tafel en nodigt iedereen uit aan het lopend buffet. Aardappels in room, visragout, pasta en rijst, drie soorten gebonden saus voor over het vlees. Rachida en Najima scheppen gegrilde groenten en sla op. Het is hen, zeggen ze als we weer zitten, nooit alleen gegaan om het afvallen. „We wilden gezónder leven.” Rachida werd dik na de geboorte van haar twee dochters en haar zoon. „Op een avond bracht ik Amin naar bed. Ik tilde hem de trap op, en eenmaal boven was ik kapot. Buiten adem, hartkloppingen. Ik was dértig. Zo wilde ik niet leven.” Ze heeft zich toen aangesloten bij een hardloopgroep. „Ik moest me melden in de witste wijk van Helmond. Ik met mijn hoofddoek en conditie van nul.” Ze heeft volgehouden en haar zusje mee op sleeptouw genomen. Nu hebben ze twee hardloopgroepen onder hun hoede, die drie keer per week trainen.

Een jaar of vijf geleden, toen ze allebei op hun dieptepunt zaten qua gewicht en stemming, en ze voorzichtig begonnen met sporten, zijn ze eens gaan googelen op ‘gezond eten’. „De oplossing was: stoppen met diëten.” De zusjes hanteren nu hun 80-20-regel. „We eten 80 procent gezond, en af en toe mogen we cheaten.” Najima is er nog een hbo-opleiding bij gaan doen om meer te leren over voeding. Bij Rachida thuis eet nu het hele gezin gezond. „Eerst at ik volkoren pasta, en de kinderen witte. Ik 30+ kaas, zij de 48+. Ik een groene smoothie, zij sap uit een pak. Najima wees me erop hoe achterlijk ik bezig was. Nu eten mijn man en de kinderen ook gewoon groenten.”

Dunne vrouwen

Hun familie reageerde op z’n zachtst gezegd sceptisch op hun nieuwe levensstijl. Hun moeder wantrouwt dunne vrouwen, zegt Rachida. „In haar beleving zijn die ziek, of hebben ze op z’n minst huwelijksproblemen.” Voor haar moeders generatie geldt: hoe voller je bent, hoe rijker en gelukkiger. Rachida: „Mijn moeder zegt nog altijd dat ik door mijn gewichtsverlies het gezicht heb gekregen van oud vrouwtje, een taweseth. ‘O mijn altijd mooie Rachida, wat heb je jezelf aangedaan.’ Alsof er een wereldramp heeft plaatsgevonden.” Maar zeg maar eens nee tegen een moeder die de hele dag in de keuken heeft gestaan om speciaal voor jou iets lekkers te maken. „Dat kán niet. Eten is liefde. Dat sla je niet af.” Ze redden zich met kleine leugentjes (‘Ruikt héérlijk, we nemen straks een stukje’), of bedachten gezonde varianten op hun moeders recepten. Duizendgatenpannenkoeken van speltmeel in plaats van bloem. Cake gezoet met dadels of banaan. Muntthee zónder suiker.

Lees ook: Waarom slank blijven nog moeilijker is dan afvallen, de wetenschap van het afvallen in vijf veelgestelde vragen en vijf (voorzichtige) antwoorden.

„Taart?”, vraagt het meisje als we voor het toetje langs het buffet lopen. De taart is geglazuurd met een dikke laag Nutella. „O nee,” zegt het meisje, „Jullie niet, natuurlijk.” Jawel hoor. Ze nemen ieder een plakje van een centimeter. Inmiddels neemt hun familie hen serieus, zeggen ze. Online hebben ze succes en hun boek Healthy Sisters doet het goed. Rachida heeft per 1 juni haar baan opgezegd, om zich net als haar zusje, in een nieuw kantoor, volledig te wijden aan het merk dat ze nu zijn.

De omslag kwam toen een van hun broers plotseling overleed aan een hartinfarct. Hun vader kreeg anderhalf jaar geleden een hartinfarct en overleefde dat maar net. „Hij roept niet meer dat we gek zijn als we hebben hardgelopen in de regen of dat we wel koeien lijken met die groene smoothies van ons.” Dacht hun vader vroeger dat zijn diabetes wel overging als hij geen suiker meer in de thee deed, nu begrijpt hij dat voeding belangrijk is. Zelfs hun moeder is overgestapt op havermout en speltmeel.

Suikerziekte is een familiekwaal

Suikerziekte is een familiekwaal, al hun ooms en tantes hebben het. Je kunt ook zeggen dat het een generatiekwaal is. Net als veel andere Marokkaanse mannen kwam hun vader rechtstreeks van het Marokkaanse platteland naar Nederland om in de textielindustrie te werken. „Als hij thuis kwam na een dag hard werken, wilde hij flink eten. Net een boer.” Hij at veel, lang niet altijd slecht. „Elke zaterdag ging hij naar de markt. Kratten vol fruit en groenten. Zakken uien, kilo’s aardappelen die hij opsloeg in de schuur of in de kelder.” Maar als hij dan klaar was met al die boodschappen, kocht hij voor het hele gezin kersenvlaai. „Altijd. En wat hadden we daar een hekel aan. Maar als je weigerde, was hij zó teleurgesteld. Wisten we wel, zei hij dan, hoe verwend we waren? Arme mensen zouden een moord plegen voor zo’n zalige vlaai.” Cornetto’s op vrijdagavond, roept Rachida. Ooow, kreunt Najima. „We werden ermee doodgegooid.” Voor hun ouders nieuw verworven luxe, voor de kinderen overdaad die hen „nekte”.

Zondag is het Suikerfeest. Het einde van de ramadan wordt gevierd met slingers, cadeautjes en vooral: nog meer eten. Te beginnen met het ontbijt, bij hun ouders thuis met couscous en pompoen. De tip van de zusjes: „Geef je eraan over. Tel geen calorieën en eet lekker mee.” De dag erop herpakken ze zich wel weer. En wanneer ze te veel „gecheat” hebben, weten ze het gauw genoeg. Rachida: „Zodra ons mam zegt: ‘Wat zie je er goed uit’, weet ik hoe laat het is.” Daar heeft ze geen weegschaal voor nodig.

    Rachida Kharbouch

  • Geboren 6 augustus 1980, Nador
  • Burgerlijke staat gehuwd
  • Woont in Helmond
  • Opleiding personeel & organisatie
  • Eerste baan weekendhulp bij Hunkemöller
  • Sport hardlopen
  • Vervoermiddel auto, fiets en OV
  • Film The Green Mile met Tom Hanks
  • Muziek Ali B, Ik huil alleen bij jou
  • Onmisbaar thee

    Najima Kharbouch

  • Geboren 30 mei 1986, Helmond
  • Burgerlijke staat ongehuwd
  • Woont in Helmond
  • Opleiding hbo voedingsdeskundige
  • Eerste baan weekendhulp Hema
  • Sport hardlopen
  • Vervoermiddel auto
  • Boek Duizend schitterende zonnen
  • Film Intouchables
  • Onmisbaar mijn telefoon