Column

Geluidslasagne

De zelfmoord van Radio 1 ligt prima op schema. Vier jaar terug begon de NPO zijn luisteraars te verdrijven met supermarkt-hits en nu begint de fase van het verdelgen van de laatste pulpvrije enclaves. Argos, Reporter, Kamerbreed, Kunststof: al die gedegen onderzoeksjournalistiek en diepgaandere gesprekken worden straks gehalveerd in zendtijd, gevierendeeld in rubriekjes of verstoten naar luisterluwe regionen, volgens de conceptplannen die vorige week uitlekten.

Maandag zat ik met allerlei vertegenwoordigers uit de cultuursector in een Utrechts restaurant om mee te brainstormen over ons cultuurbeleid, op uitnodiging van het ministerie. Overal Post-It’s, flipovers en whiteboards: in beleidskringen zijn dat de werktuigen van ‘creatievelingen’. En terwijl iedereen een eigen ‘beeldkaart’ bij de vensterbanken stond uit te kiezen, realiseerde ik me ineens dat elk beleidsplan ooit aan zulke tafeltjes moet zijn verwekt.

Deze avond bleef weliswaar zonder spectaculaire conclusies, maar over twee uitgangspunten was wel algehele consensus: de overheid moet ondersteunen wat de markt laat liggen, en zij kan zich meer inspannen om de waarde van kunst zichtbaarder te maken.

Precies dat deed Radio 1 ooit: ondersteunen en zichtbaar maken wat de markt laat liggen. De kerndoelen van de publieke omroep beginnen er mee: „Journalistiek, muziek en kunst, educatie en informatie…”

Ook dat is ooit door slimme brainstormers op flipovers gestift, en nu in een ander zaaltje weer afgeplakt met nieuwe Post-It’s: ‘meer kutmuziek’, ‘opknippen’, ‘halveren zendtijd = kwaliteit verhogen’. Ach, plakten ze die laatste leuze maar eens over die onafwendbare ‘sportzomer’.

„Je hebt geluk, er staan veel files,” zeiden ze de laatste keer dat ik bij Kunststof te gast was. „Meer luisteraars!” Cynisch, maar ook mooi: zo’n programma brengt ook degenen die er niet op voorhand in geïnteresseerd waren in aanraking met kunst. Dankzij het fileluisteren weten zij wat daar zoal speelt.

Cultuur aanreiken, aan de hele samenleving, als vanzelfsprekend onderdeel van ons dagelijks leven: alleen dáár gebeurt dat nog, elke avond van zeven tot acht. Straks wordt dat: halfacht tot halfnegen. Doorkliefd door reclame- en nieuwsblokjes: minstens twintig minuten eraf dus, en met het acht-uur-journaal als titanische kaper.

Gisteren verdedigde de zendermanager zich: Kamerbreed verdubbelt juist in tijd. O ja, eveneens versnipperd tot rubriekje, de dood voor elke diepgang. Al die programma’s met een langere aandachtboog, met nog iets van echte gesprekken, worden in plakjes gehakt en samengepropt tot dezelfde kleverige geluidslasagne die alsmaar emmert uit alle etherfrequenties.

Aanstonds kalkt iemand op een ministerieel whiteboard: ‘Belangstelling voor cultuur neemt af.’ Zal iemand dan snappen dat dit juist het gevólg is van het gewetenloos kelen van die kunstprogramma’s?

Christiaan Weijts schrijft elke vrijdag een column.