‘Emiraten martelen gevangenen in Jemen’

De martelpraktijken zouden plaatsvinden in gevangenissen waar de VS ook gebruik van hebben gemaakt.

Een verlaten cel van de Mansoura-gevangenis. Hier werden honderden terreurverdachten gevangen gehouden. Foto Maad El Sikry/AP

De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) hebben op grote schaal terreurverdachten gemarteld in geheime gevangenissen in het zuiden van Jemen. Dat schrijft AP op basis van tientallen gesprekken met voormalige gevangenen, ambtenaren en mensenrechtenadvocaten.

Honderden mannen worden in het land ondervraagd om informatie in te winnen over Al-Qaeda. Het zou gaan om gevangenissen waar de Verenigde Staten ook tijdens de martelingen gebruik van hebben gemaakt. Washington ontkent af te weten van de martelpraktijken.

Volgens het onderzoek van AP hebben de VAE de leiding over minstens achttien illegale gevangenissen. Deze bevinden zich onder meer op militaire bases en vliegvelden en zouden verborgen zijn voor de Jemenitische overheid. Jemen krijgt al twee jaar lang steun van de VAE in de strijd met Houthi-rebellen. Ook vliegt VAE soms gevangenen over naar een basis in Eritrea, aan de overkant van de Rode Zee.

Illegaal gevangenisnetwerk

Het netwerk heeft veel weg van de gevangenissen die de VS in de nasleep van 9/11 gebruikten in verschillende landen in het Midden-Oosten om Al-Qaeda strijders te ondervragen. Ook toen werd er nauw samengewerkt met de VAE. Deze zogeheten “black sites” werden in 2009 door president Obama gesloten.

Volgens advocaten en familieleden zouden er in Jemen bijna tweeduizend mannen verdwenen zijn in het illegale gevangenisnetwerk. De VAE zouden onder meer een zogeheten “grill”-methode gebruiken. Slachtoffers worden dan vastgebonden aan een spit en geroosterd boven een vuur. Ook zeggen slachtoffers dat ze wekenlang geblinddoekt opgesloten zijn geweest in containers besmeurd met uitwerpselen. Verder zouden de mannen herhaaldelijk zijn mishandeld en seksueel misbruikt. Een anoniem slachtoffer zegt tegen AP:

“We konden het geschreeuw horen. We waren doodsbang. Bijna iedereen was ziek, en anderen waren bijna dood. Als iemand klaagde, eindigde hij direct in de martelkamer.”

De VAE ontkennen de aantijgingen. Hoewel de VS zeggen niets af te weten van de martelpraktijken, geven ze wel toe gevangenen in Jemen ondervraagd te hebben. Er is ook geen bewijs dat de VS zelf mee zou doen aan de martelingen. Tegelijkertijd is medeplichtigheid niet uitgesloten, als zou blijken dat de VS mannen heeft ondervraagd die eerder door de VAE zijn gemarteld. Dat zou in strijd zijn met internationale verdragen.

Saoedische coalitie

Wel zeggen bronnen binnen het Amerikaanse ministerie van Defensie dat er nauw samengewerkt wordt met de VAE. De VS wisselen onder meer informatie uit. Een woordvoerder zegt dat Washington “nooit een oogje dichtknijpt, omdat we verplicht zijn om mensenrechtenschendingen te rapporteren”.

De VAE maken deel uit van een Saoedische coalitie tegen de Houthi-rebellen, een shi’itische groep die een deel van het noorden van Jemen in heeft genomen. Tegelijkertijd zijn er facties van Al-Qaeda en terreurgroep Islamitische Staat (IS) actief in het land.

AP sprak in totaal tien ex-gedetineerden en tientallen mensen binnen de Jemenitische overheid. Ook werden zo’n twintig familieleden van gevangenen geinterviewed.