De badmeester liep niet eens rondjes

Rhenense zwembadzaak

Drie badmeesters zijn bestraft voor dood door schuld. Twee leerkrachten werden vrijgesproken.

Zwembadexpert André Timmerman: „Het gaat eigenlijk altijd goed.” Foto IStock

Amper een minuut na de uitspraak in de Utrechtse rechtbank valt de onderwijzer zijn vrouw opgelucht in de armen. Met trillende stem: „Mijn wereld heeft op zijn kop gestaan.” En dan begint de leerkracht van de Ericaschool in Rhenen te huilen.

Donderdagmiddag heeft de rechtbank in Utrecht drie badmeesters veroordeeld tot zestig uur werkstraf voor dood door schuld. Tegen hen was het dubbele geëist. Ze zijn tekortgeschoten in het toezicht op de 9-jarige Salam uit Syrië. Het meisje verdronk tijdens haar vierde zwemles, op 21 september 2015 in het Rhenense zwembad ’t Gastland. De twee leerkrachten van de Ericaschool die ook in het zwembad waren, zijn vrijgesproken.

Aanvankelijk waren er twee scenario’s voor het overlijden van Salam. Zo zou ze na het douchen aan het eind van de zwemles terug het zwembad in zijn geglipt. „Onaannemelijk”, oordeelde de rechtbank. Tijdens het douchen haalde het meisje altijd haar speldjes en klemmetjes uit haar haar, wist haar vader; ze had ze deze keer nog in. Meer aannemelijk: Salam bleef aan het eind van de les achter in het bad. Terwijl de andere kinderen douchten, sprong zij in het diepe. Ze werd later op de bodem van het zwembad gevonden door een vrouw die baantjes ging zwemmen.

Feit is, volgens de rechtbank: haar dood was een ongeluk, maar had voorkomen kunnen worden. De veiligheid bij schoolzwemmen ligt voornamelijk bij de zwemleraren. Het probleem: de drie badmeesters van ‘t Gastland voeren te veel op routine en ervaring. Daardoor ging waakzaamheid verloren, oordeelde de rechtbank. Zo liepen de badmeesters geen rondjes rond het zwembad en werd onderling onvoldoende duidelijk gemaakt dat Salam niet kon zwemmen. Ook letten ze niet goed op bij de duikplank, een „potentieel risicovolle” plek, aldus de rechtbank.

Leerkrachten maakten maar één fout

Dat de twee leerkrachten zijn vrijgesproken, komt doordat zij volgens de rechtbank maar één fout begingen: ze zagen niet dat Salam naar het diepe bad liep. Op de zitting zeiden beide onderwijzers dat ze daar alleen waren voor begeleiding, niet voor toezicht.

De vervolging leidde tot grote onrust in de onderwijswereld. Als leerkrachten aansprakelijk zouden worden gesteld, zouden velen niet langer activiteiten buiten de school willen begeleiden.

André Timmerman, door het Openbaar Ministerie opgevoerd als dé expert in zwembaden en zwemvaardigheid, hoopt dat de rechterlijke uitspraak een „wake-upcall” is voor zwembaden. Volgens hem is het de eerste keer dat badmeesters in Nederland strafrechtelijk veroordeeld zijn.

Zal dat de alertheid van zwembadpersoneel verbeteren? Timmerman is „er niet gerust op”. De veroordelingen zullen in die sector even voor discussie zorgen, verwacht hij. De vraag is of het beklijft. „Mensen doen hun werk naar eer en geweten. Vaak werken ze al lang met elkaar. Het gaat eigenlijk altijd goed. Daardoor neemt alertheid af. Om dat te veranderen, moet je echt zwembad voor zwembad werken aan bewustwording.”

Als het aan Bruno Giebels ligt, directeur van Sportfondsen Groep, gaat dat snel gebeuren. Zijn bedrijf exploiteert tachtig zwembaden (niet dat in Rhenen). Het effect van deze zaak op de branche is heel heftig, zegt hij. Het zorgt voor onzekerheid onder badmeesters. „Echt schrikken.”

Volgens Giebels is het belangrijk dat opnieuw naar de zwemprotocollen wordt gekeken. Voldoen die nog? En worden ze nageleefd door de badmeesters? Ook wil hij „nieuwe methodes” en „nieuwe ideeën” die ervoor zorgen dat de badmeesters minder op de automatische piloot werken. Giebels: „Je kunt bijvoorbeeld meer rouleren onder de badmeesters, ze niet altijd in dezelfde groepjes laten werken.”

Om half vijf verlieten de ouders van Salam geëmotioneerd de rechtbank in Utrecht. Hun advocaat Bert van Engelen: „Ze zijn uitermate teleurgesteld.” Het is niet bekend of het OM in hoger beroep gaat.