Achmea-bestuurder geveld door één onduidelijk mailtje

Fraude

Na drie jaar onderzoek stond een voormalig bestuurder van Achmea voor de strafrechter. Een bijzondere zaak.

In een strafzaak rond de voormalige fitnesscentra van Achmea wordt een oud-bestuurder van valsheid in geschrifte verdacht Foto Istock

Het is niet persoonlijk bedoeld, zei de officier van justitie woensdagochtend in zijn requisitoir, maar als de voormalig bestuurder van verzekeringsconcern Achmea wordt vrijgesproken, dan is nu al zeker dat de aanklager hoger beroep aantekent. Want de strafzaak tegen de oud-bestuurder is een voorbeeldzaak waarin Justitie ook een “theoretische rechtsvraag” onderzoekt.

Woensdag, ruim drie jaar nadat de FIOD binnenviel, stond een gevoelige zaak rond de top van Achmea voor de rechter in Utrecht, een strafzaak die in de financiële wereld nauw gevolgd wordt. Voormalig lid van de raad van bestuur Jeroen van Breda Vriesman moest zich samen met een oud-directeur van toenmalig Achmea-dochter Achmea Health Centers verantwoorden voor onder meer valsheid in geschrifte.

Het draait allemaal om vermeende belastingontduiking rond de fitness-centra die de grootste verzekeraar van Nederland vroeger in bezit had. Het concern had tien jaar geleden grote haast om fitnesscentra in heel Nederland te openen. In de net liberaliserende zorgmarkt was dat voor de verzekeraar een belangrijk strategisch doel om zich van de concurrentie te kunnen onderscheiden.

Maar Achmea had geen verstand van fitness. Daarom ging het concern in zee met een ondernemer die een keten van fitnesscentra had opgebouwd. En omdat die ook een stuk of tien nieuwe centra uit de grond moest stampen, zag Achmea geen andere mogelijkheid dan de ondernemer in vaste dienst te nemen.

Gevolg: Achmea had een werknemer die daarnaast eigenaar was van panden die Achmea huurde en die geacht werd binnen snelle tijd voor eigen risico en rekening nog een stuk of tien centra te openen die Achmea zou huren.

Vermenging van functies

Deze vermenging van functies staat in het hart van de strafzaak. Het leidde volgens het Openbaar Ministerie tot vermenging van betalingen. Toen de fitnessondernemer een half miljoen euro extra wilde hebben, keerde Achmea dit niet als bonus uit, maar ging de verzekeraar vijf jaar lang een ton meer betalen voor de vier panden in Groningen, Apeldoorn, Woerden en Nieuwekerk aan de IJssel die van de ondernemer gehuurd werden.

Gevolg: hier hoefde de ondernemer niet 52 procent inkomstenbelasting over af te dragen, maar slechts 1,2 procent vermogensrendementsheffing. Hier werd een bonus „omgekat” tot een huurverhoging. Een truc waardoor veel minder belasting werd betaald. „Dat ondermijnt ons belastingstelsel”, zei de aanklager. Dat kon alleen via valsheid in geschrifte. Tegen de ondernemer eiste het OM twaalf maanden cel waarvan vier maanden voorwaardelijk.

Jeroen van Breda Vriesman autoriseerde deze constructie volgens het OM en pleegde daarom ook valsheid in geschrifte. „Hij heeft dit zich wellicht niet gerealiseerd, deed het misschien niet met volle aandacht, maar wel bij volle bewustzijn”. En dat levert ‘voorwaardelijke opzet’ op.

Van Breda Vriesman was ten tijde van de Fiod-invallen opgeklommen tot de raad van bestuur van Achmea. Eerst legde hij zijn taken tijdelijk neer, maar hoe langer het strafrechtelijk onderzoek duurde, hoe moeilijker die situatie werd. Uiteindelijk verliet hij het concern.

Ik ben veroordeeld zonder proces

Voormalig Achmea-bestuurder Jeroen van Breda Vriesman

De oud-bestuurder voelt zich ongenadig hard aangepakt, en voor wat? Hij sprak van „omgekeerde klassejustitie”. Zijn woede is begrijpelijk. De betrokkenheid van de oud-Achmea-bestuurder blijkt uit één raadselachtige e-mail en een getuigenverklaring.

Het is allemaal niet logisch, zegt Van Breda Vriesman. Hij meldde zelf de zaak bij de Belastingdienst toen ze binnen Achmea op een raar document stuitten. Hij liet de dubbelfunctie van de fitnessondernemer onderzoeken. Van Breda Vriesman had geen persoonlijk voordeel aan de deal. En waarom zou hij het de fitness-directeur gunnen? Hij kende hem nauwelijks. Hij gold binnen Achmea juist als iemand die bonussen wilden matigen.

Die ene e-mail met ‘oké’

En hij had heel veel andere zaken aan zijn hoofd. De zorgdivisie maakte ten tijde van de betaling een kwart miljard euro verlies per jaar, „het zorgbedrijf stond in brand”, het was „extreem hectisch” en hij besteedde van zijn jaarlijkse 2.500 werkuren hooguit 5 uur aan de fitnesstak.

Ja, daar was die ene e-mail waar hij „OK” beantwoordde en die de constructie zou autoriseren. Maar hij herinnert zich die mail niet. En waarom zijn er nergens meer belastende stukken gevonden die bewijzen dat hij ervan op de hoogte was?

Vijf ton is veel, maar plaats het ook even in context, zei Van Breda Vriesman. Hij leidde op dat moment een divisie met 10 miljard euro omzet, waarbij soms rekeningen werden betaald van 500 miljoen euro.

Justitie vindt het verdacht dat er nergens meer informatie is over de betaling van vijf ton, maar Van Breda Vriesman heeft exact dezelfde frustratie. Navraag leerde: een mail hierover die onvindbaar is, kan alleen maar onvindbaar zijn als vier verschillende mensen binnen Achmea, onder wie de bestuursvoorzitter, die hebben gewist. „Ik zit de afgelopen drie jaar in een groot zwart gat te kijken.” Hij weigerde een schikking van 5.000 euro en 60 uur taakstraf. Een baan in de financiële sector is onmogelijk met deze verdenking. „Ik ben veroordeeld zonder proces”, zei hij.

De officier eist dezelfde straf als de aangeboden schikking. Van Breda Vriesman: „Ik heb misschien onverstandig gehandeld, maar dat maakt het handelen nog niet strafbaar.”

Uitspraak over twee weken.