NRC checkt: ‘Toezicht inspectie op e-waste moet worden verdubbeld’

Dat zei een bestuurslid van de NVMP, de koepelorganisatie van elektronica-importeurs en -producenten.

Foto Anupam Nath/AP

De aanleiding

De capaciteit van de afvalcontroleurs bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) van het ministerie van Infrastructuur & Milieu moet minimaal verdubbeld worden om het gesjoemel bij de recycling van afgedankte elektronische apparatuur in te dammen. Dat zei bestuurslid Jeroen de Roos van de NVMP, een koepelorganisatie van zo’n 1.600 producenten en importeurs van elektronica, vorige week tijdens een rondetafelgesprek over de circulaire economie in de Tweede Kamer.

Sinds juli 2015 mag e-waste alleen nog maar ontmanteld en gerecycled worden door gecertificeerde bedrijven. Maar jaarlijks komt minstens een derde van die afgedankte elektronica (80 miljoen kilo) bij ongecertificeerde schroothandelaren terecht.

We checken of de capaciteit van de ILT inderdaad minimaal verdubbeld moet worden om dit gesjoemel in te dammen.

Waar is het op gebaseerd?

De Roos zegt zich te baseren op gesprekken met ILT’ers, eigen ervaringen én veldonderzoek, in opdracht van de NVMP. In gesprekken, vorig jaar, over achtergebleven handhaving door de inspecteurs kreeg De Roos te horen dat het ontbrak aan ‘heterdaadjes’. Staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA, Infrastructuur & Milieu) liet weten goed op de hoogte te zijn van de problematiek van dat grijze circuit in de afvalverwerking. Maar ook bleek dat ILT-inspecteurs, áls ze al op ongecertificeerde schroothandelaren stuitten, hooguit waarschuwingen uitdeelden, geen boetes.

Daarop besloot de NVMP de ILT een handje te helpen. Rechercheurs van Hoffmann Bedrijfsrecherche werden ingehuurd om gps-trackers te monteren in honderd afgedankte wasmachines en koelkasten. Die werden aangeboden bij schrootbedrijven in het hele land. Die firma’s zouden die apparaten moeten weigeren, omdat ze geen gecertificeerd verwerkingsbedrijf zijn, maar bepaalde metalen in de apparaten zijn voor hen aantrekkelijk. Het witgoed kwam terecht bij handelaren in binnen- en buitenland. Slechts drie van de honderd apparaten kwamen terecht bij een gecertificeerd verwerkingsbedrijf, bleek uit dat onderzoek.

En, klopt het?

De vraag of de capaciteit van afval-inspecteurs minstens verdubbeld moet worden om geloofwaardige handhaving van de verwerking van e-waste af te dwingen, kan de ILT zelf niet beantwoorden.

De dienst weet dat hij 35 inspecteurs in huis heeft voor controle op afvalverwerking, maar dat gaat van autobanden, via olierestanten tot elektronica. „We zijn intern bezig met risico-analyses. Want we willen meer risicogestuurd werken”, aldus een ILT-woordvoerder. De lijst van Hoffmann Bedrijfsrecherche heeft nauwelijks iets opgeleverd. Medio juni, vier maanden nadat de ILT die in handen kreeg, is slechts een handjevol sjoemelaars op die lijst benaderd.

„Bij de ILT zijn maar twee controleurs daadwerkelijk bezig met controles in de e-wastebranche, zegt een NVMP-woordvoerder. „Het heeft geen prioriteit bij de dienst. Ondanks toezeggingen daarover van de staatssecretaris.”

Conclusie

De branche, verantwoordelijk staatssecretaris Dijksma en de politiek vinden allemaal dat er strenger gehandhaafd moet worden. De noodzaak daarvan blijkt ook uit recherche-onderzoek. Maar is daarvoor minimaal verdubbeling van de capaciteit nodig? Het lijkt logisch. Maar consequenter en strenger straffen, wat afschrikwekkend zou werken – nu gebeurt dat volgens de meeste betrokkenen niet – zou ook kunnen helpen. We beoordeling de uitspraak daarom als ongefundeerd.

nrccheckt@nrc.nl#nrccheckt