Macron verstevigt grip op kabinet na vertrek Bayrou

Herschikking Frans kabinet

Nog maar net aangetreden, verloor president Macron al vier ministers. De normen voor onkreukbaarheid zijn verscherpt.

Politiek veteraan François Bayrou, medestander van president Macron, ruimde woensdag het veld. Foto Charles Platiau/Reuters

Veel van zijn Franse politieke generatiegenoten hadden de electorale afvalrace van de laatste maanden niet overleefd. François Bayrou (66) wel. Toen hij zich in februari met zijn centrumpartij MoDem achter de kandidatuur van Emmanuel Macron schaarde en beloofde zelf geen gooi te doen naar het hoogste ambt van de republiek, hielp hij Macron president worden en verlengde hij en passant zijn eigen politieke leven.

Woensdag trad de Franse minister van Justitie na amper een maand weer af. Hij lag onder vuur vanwege onthullingen over de financiële huishouding van zijn partij, MoDem. Die zou assistenten uit het Europees Parlement deels hebben ingezet voor werk voor de partij, betaald door de Europese Unie. Nadat dinsdag al minister van Defensie (en voormalig MoDem-Europarlementariër) Sylvie Goulard opstapte, volgden woensdag MoDem-partijleider Bayrou en minister van Europese Zaken Marielle de Sarnez, ook van de MoDem.

Maar dat betekent geenszins een breuk in de coalitie tussen Macrons La République en Marche en centrumpartij MoDem, verzekerde Bayrou woensdagavond vlak voordat het Élysée een nieuwe regering met opnieuw twee ministers van de MoDem presenteerde. In het parlement blijft de partij, onder leiding van fractievoorzitter De Sarnez, deel uitmaken van de ‘presidentiële meerderheid’.

Vorige week nog presenteerde Bayrou nieuwe strenge wetgeving die tot doel heeft het Franse politieke bedrijf op te schonen en belangenverstrengeling tegen te gaan. Hij zegt zich nu te hebben teruggetrokken om zich vrijuit te kunnen verdedigen tegen de beschuldigingen, die volgens hem onterecht zijn. Als Justitie een onderzoek doet naar de minister van Justitie, „dan boks je met de handen op je rug gebonden”, zei hij. Maar hij vertrekt bovenal om zijn wet tot ‘moralisering’ van de politiek te redden en om president Macron „niet in gevaar te brengen”, zei hij.

Vertrek Bayrou

Al toen Justitie twee weken geleden een vooronderzoek naar de MoDem opende, zou Bayrou met Macron dit scenario besproken hebben. Hij lijkt te zijn aangebleven om rond de parlementsverkiezingen van de afgelopen twee zondagen niet te veel onrust te veroorzaken. Terwijl Bayrou in februari nog enigszins aarzelend zijn steun uitsprak voor Macron („niet de juiste leeftijd”), had hij nu louter positieve woorden voor de nieuwe president. Macron is „iemand waarvoor ik waardering heb”, die „geweldig opgewassen is tegen zijn taak” en voor wie Bayrou zelfs „affectie” voelt.

Toch zal een deel van de entourage van Macron het vertrek van politiek zwaargewicht Bayrou niet betreuren. Bayrou staat bekend als dominant en eigenwijs. Hij was al parlementslid in de jaren tachtig, minister in de jaren negentig en buiten de grote partijen om presidentskandidaat in 2002, 2007 en 2012. Terwijl Macron ook de acteurs van de Franse politiek wilde vervangen, beklaagden veel kandidaten van En Marche! zich de laatste weken achter de schermen over de ‘oudpolitieke’ gewoonten van Bayrou. Met het vertrek van de onvoorspelbare Bayrou verstevigt president Macron zijn greep op de regering.

Het vertrek laat bovendien zien dat het Macron menens is met zijn streven de Franse politiek op te schonen. Terwijl aanvankelijk premier Édouard Philippe de regel stelde dat ministers moesten opstappen als Justitie in staat van beschuldiging zou stellen, schept Bayrou een precedent door al bij de opening van een vooronderzoek, een eerste beschuldiging, op te stappen. De lat is door de vele affaires van de laatste maanden duidelijk lager gaan liggen. Hoewel Bayrou een tamelijk populaire minister was, vond bijna 60 procent van de Fransen volgens een peiling woensdag dat hij niet kon aanblijven.

Hij wordt opgevolgd door de bij het grote publiek onbekende juriste Nicole Belloubet, nu lid van de Grondwettelijke Raad. Zij moet Bayrous moralisatiewet het parlement doorloodsen. Op het ministerie van Defensie komt opnieuw een vrouw als opvolger van Sylvie Goulard: voormalig Air France-directeur Florence Parly. Beide vrouwen komen van oorsprong uit de Parti Socialiste maar zijn niet uitgesproken politiek. De directeur van bestuurdersschool ENA, Nathalie Loiseau komt op Europese Zaken.