‘Euthanasie is niet: u vraagt, wij draaien’

Verweer toetsingscommissies

Het hoofd toetsing Jacob Kohnstamm bijt van zich af na kritiek op euthanasiebeleid bij diep demente ouderen

Jacob Kohnstamm in zijn huis in Amsterdam. Foto Robin Utrecht

De euthanasiepraktijk in Nederland bevindt zich niet op een glijdende schaal. Dat zegt Jacob Kohnstamm, voorzitter van de regionale toetsingscommissies euthanasie, in een interview met NRC.

Hij reageert daarmee op een opinieartikel van ouderenpsychiater Boudewijn Chabot, afgelopen weekend in NRC. Kohnstamm: „Het idee dat we in een ‘u vraagt, wij draaien’-situatie zijn terechtgekomen, is echt onzin.”

Chabot had felle kritiek op de toetsingscommissies, onder meer omdat die zouden toestaan dat op diep demente ouderen „stiekem” euthanasie wordt toegepast.

Chabot wijst op een zaak waarin een diep demente patiënt een slaapmiddel in de koffie krijgt, waarna wordt overgegaan tot euthanasie. Die patiënt is zo dement, dat die niets meer in de gaten heeft.

Die kritiek sluit aan op een advertentie die ruim tweehonderd artsen in februari publiceerden. Daarin schrijven ze, verwijzend naar euthanasie bij vergevorderd demente patiënten, dat ze een te grote „morele weerzin” voelen om „het leven van een weerloos mens te beëindigen.”

Lees hier het gehele interview met Jacob Kohnstamm: ‘Álles bij diep demente mensen is stiekem’

Geldige wilsverklaring

Kohnstamm is fel over die kritiek. „Alles gebeurt bij diep demente mensen zonder hun medeweten. Maar let wel: deze mensen hebben zelf in een geldige wilsverklaring expliciet aangegeven dat ze euthanasie willen, ook al zijn ze op het moment van uitvoering niet meer wilsbekwaam. Als de arts dan euthanasie toepast, moet hij dat op medisch verantwoorde wijze doen.”

Volgens Kohnstamm zijn Chabot en de artsen bezig „een ander gevecht dan een goede discussie te voeren”. Hij zegt:

„Als je zulke beweringen doet, ben je de weg een beetje kwijt.”

In 2016 kregen 60 psychiatrische patiënten en 141 dementerenden euthanasie. Een aantal jaren geleden kwamen die groepen nog nauwelijks voor in de euthanasiecijfers. Op die statistieken wijzen, vindt Kohnstamm, doet geen recht aan de discussie. „Jarenlang is zeer angstig aangekeken tegen de mogelijkheden die de wet bood aan dementerenden en psychiatrische patiënten. Je zou kunnen beredeneren: zij zijn, sinds de wet in 2002 van kracht werd, in de kou blijven staan.”

Kohnstamm raadt artsen aan altijd beeldopnames te maken in de voorbereiding op euthanasie bij een vergevorderd dementerende of psychiatrische patiënt. Dat maakt de beoordeling voor de toetsingscommissie achteraf makkelijker.

De groei van het aantal euthanasiegevallen is voor de toetsingscommissies een probleem. Vorig jaar werd 6.100 keer euthanasie uitgevoerd, ruim vijfhonderd keer meer dan een jaar eerder. Dat leidt tot werkdruk, zegt Kohnstamm: „Bij het ministerie heb ik gevraagd om meer mankracht.”