Column

Een fijn staaltje Haags zelfbedrog

Als Alexander Pechtold iets met stelligheid ongewenst verklaart, moet je dus rekening houden met rectificatie. Weken later, als Herman Tjeenk Willink een paar keer is langsgefietst, verkondigt hij het omgekeerde. Net zo makkelijk. Alles om te ‘verbinden’.

Woensdag kwam onvermijdelijk een einde aan de wekenlange afkeer van D66 tegen de ChristenUnie als ‘ongewenste’ coalitiepartner. Het kostte informateur Edith Schippers haar positie. Het vereiste dat Jesse Klaver in nieuwe onderhandelingen werd betrokken. Uiteindelijk manoeuvreerde Tjeenk Willink alle pionnetjes op hun plaats voor de vermoedelijk laatste formatieronde. Bereid u voor op weken radiostilte na aanstaande dinsdag.

Pechtolds tournure laat zich gemakkelijk ridiculiseren, maar onzinnig zijn de aarzelingen van D66 over een coalitie met VVD, CDA en CU nooit geweest. Regeren in een overwegend cultureel-conservatieve coalitie is electoraal hoogst riskant voor D66, zeker nu GroenLinks, SP én de PvdA voor de oppositie kiezen.

Ik vermoed dat VVD en CDA Pechtold binnenskamers allang tegemoet zijn gekomen, bijvoorbeeld op klimaatbeleid. Rutte sprak dinsdag als volleerd D66-lid over een kabinet dat moet ‘verbinden tussen conservatief en progressief’. Het deed me denken aan ‘bruggen slaan’ van Rutte II: ook daar meende de premier niets van.

En dan: de tijd lijkt me gekomen dat hele ‘verbinden’ ongewenst te verklaren in Den Haag. Weinig termen zijn zo hol geworden. Wordt allen lid. Wast witter dan wit. Iedereen wil verbinden, bijna niemand blijkt het te kunnen. Rutte II wilde het: 41 zetels verlies. Rutte III gaat het willen. Klaver wil het. Kuzu wil het. De PvdA wil het (om dreigende overbodigheid te ontlopen).

Verbinden is hard op weg het grootste zelfbedrog van Den Haag te worden. Drie maanden terug lieten dértien partijen zich in de Kamer kiezen, zodat er alleen kleine en middelgrote fracties over zijn, waardoor we een van de lastigste formaties sinds de oorlog beleven.

Politici die dit hebben veroorzaakt moeten misschien even niet praten over verbinden. Laat ze om te beginnen eens een kabinet vormen. En laat ze daarna, met hun vaak armetierige partijtjes, eerst zélf verbinding zoeken. Samenwerking en concentratie op links, op rechts, in het midden. Verbinden in de praktijk. Als voorbeeld voor de kiezer – want die is natuurlijk medeveroorzaker van deze hopeloze fragmentatie.

Tot die tijd roepen we ‘verbinden’ uit tot ongewenst politiek woord, en stellen we Pechtold aan als projectbeheerder. Ik denk dat hij het kan.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.