Brussel omarmt nu het leger op straat

Aanslag voorkomen

Nadat militairen een aanslag wisten te verijdelen op Brussel Centraal verstomt de kritiek op de inzet van het leger.

Belgische militairen patrouilleerden dinsdagavond bij het Brusselse Centraal Station, na een mislukte aanslag. Foto Geert Vanden Wijngaert/AP

Rond elf uur ’s avonds komt een vrouw aanlopen bij het afzetlint op zo’n 100 meter van het Brusselse Centraal Station. „Mag ik er langs?” Dat er een ontploffing is geweest in het station is haar blijkbaar nog niet ter ore gekomen. Geduldig legt de politie voorbijgangers uit dat ze voorlopig nog niet bij hun huis of hotel kunnen komen door een aanslag. „Ja, dat weet ik wel. Maar de aanslag is toch voorkomen? Waarom is het nog afgezet dan?” Ze is niet de eerste die niet zozeer onder de indruk als wel geïrriteerd lijkt over de mislukte aanval.

Reportage op Brussel Centraal en met deradicaliseringsexpert Montasser Alde’emeh

De gelatenheid die op dinsdagavond rond het station overheerste – toen nog niet duidelijk was wat er precies was gebeurd – heeft deze woensdagochtend plaatsgemaakt voor opluchting als de ernst van het voorval duidelijk wordt. De Belgische hoofdstad ontsnapte op het nippertje aan een nieuwe aanslag toen een man even voor negen uur ’s avonds midden in het station probeerde een spijkerbom en gasflessen in een reiskoffer tot ontploffing te brengen. Er vond slechts een kleine explosie plaats: alleen de ontsteking van de bom ging af. Toen de koffer een tweede keer ontplofte, ging hij alleen in vuur op. Omstanders raakten niet gewond.

De man werd door militairen, sinds de aanslag op Charlie Hebdo in januari 2015 permanent aanwezig in de Brusselse straten en op stations, doodgeschoten toen hij op een van hen afliep onder het roepen van ‘Allahu Akbar’, nadat hij had geprobeerd naar de perrons af te dalen. Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) verklaarde dat de militairen voor het eerst op deze manier hebben moeten ingrijpen en „juist en koelbloedig gehandeld hebben”.

Paniek

Na de ontploffing en de schoten brak paniek uit in het station, waarbij mensen over de sporen renden. Het station werd direct geëvacueerd en al het treinverkeer stilgelegd. Ook de verderop gelegen Grote Markt werd na paniek op dat plein enige tijd afgesloten, al bleek daar niets aan de hand te zijn. Woensdagochtend rond 8 uur werd het station weer geopend.

Een woordvoerder van justitie bevestigde woensdag de identiteit van de dader: de 36-jarige O.Z. met de Marokkaanse nationaliteit, uit de Brusselse wijk Molenbeek. Hij was bekend bij de politie, maar niet om terrorisme of radicalisering. Wel om zedendelicten, meldde de VRT. Hij zou alleen hebben gehandeld, zijn motief is nog niet duidelijk. De politie deed meteen huiszoekingen.

Lof voor militairen

Sinds de aanslagen in Parijs in november 2015 verkeert de Belgische hoofdstad in een verhoogde staat van alertheid. Meerdere daders van die reeks aanslagen waren afkomstig uit Molenbeek. Brussel zelf was in maart 2016 het doelwit van meerdere bomaanslagen waarbij 35 mensen, inclusief de drie daders, omkwamen. Twee bommen ontploften in de vertrekhal van Brussels Airport, een andere in de Brusselse metro.

Sinds de aanslagen patrouilleerden militairen in de Brusselse straten. De voorzitter van de christen-democratische partij CD&V in Sint-Jans-Molenbeek uitte daar in een column in De Morgen zijn ontevredenheid over: „Ik wil ze uit mijn straat”, schreef deze Sammy Mahdy. „Niet binnen een maand, niet binnen een week en ook niet morgen. Vandaag.” Ook bij andere CD&V’ers en Brusselse burgers leefden vragen over de militaire aanwezigheid, mede omdat onduidelijk was wat precies hun taken waren.

Twitter avatar KellyRapoye Kelly Rapoye Voor mensen die zeggen dat de militairen niet meer nodig zijn, think again…. Bedankt #militairen, bedankt! #BrusselCentraal

Na dinsdagavond klinkt een heel ander geluid: op sociale media en bij politici is veel lof voor het snelle, doeltreffende optreden van de militairen.

Volgens de minister van Defensie bewijst dit voorval „dat de inzet van militairen effectief nut heeft”. De komende tijd zullen de veiligheidsdiensten „verhoogd zichtbaar” zijn in trein- en metrostations, heeft het Crisiscentrum België laten weten. Het dreigingsniveau blijft voorlopig op 3, het een na hoogste niveau.

Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) gaf in een persconferentie echter ook aan te zullen kijken naar „hoe die man heeft kunnen radicaliseren”. Hij waarschuwde voor een politiestaat: „Vandaag zijn het de stations, morgen de metrostations en overmorgen alle gemeentehuizen. Gaan we dat allemaal tot op de tanden bewapenen, afschermen, controleren? Is dat het type maatschappij waarin we willen leven?”

Audio-reportage Tijn Sadée