Barclays wilde geen staatsinfuus en zocht het kapitaal elders

Fraude-onderzoek

De Barclays-directie, oud-topman John Varley voorop, zou via fraude de bank door de crisis van 2008 hebben geholpen.

Foto Leon Neal/AFP

In alle hectiek was het een zoet moment voor John Varley: zijn Barclays-bank verwierf in die onstuimige septemberdagen in 2008 voor een spotprijs van 1,75 miljard dollar de kern van de gevallen zakenbank Lehman Brothers.

Een soepele overname zonder faillissement was nog mooier geweest. Dat had de wereld een hoop ellende bespaard. Tot de laatste momenten onderhandelde Varley, samen met zijn belangrijkste dealmaker Bob Diamond, daarover met de Amerikanen. Het heeft niet zo mogen zijn.

Ondanks die ultieme pogingen hadden de Amerikaanse bankiers nooit veel respect voor Varley (61). Hij hield van tafeltennis en vissen. Hij meed risico’s. „Varley is weak”, sneerde toenmalig minister van Financien Hank Paulson (oud-Goldman Sachs) destijds, volgens schrijver Andrew Ross Sorkin in zijn boek Too big to Fail. Toch trok Varley aan het langste eind. „Barclays redt tienduizend banen op Wall Street”, schreef zelfs de linkse Britse krant The Guardian over de handelwijze van Varley. Het was een mooie overwinning op de macho’s aan de andere kant van de Atlantische Oceaan.

Negen jaar later staat het optreden van Varley en zijn collega-directeuren in een ander daglicht. Het Serious Fraud Office (SFO) maakte dinsdag bekend dat Varley en drie andere hooggeplaatste bestuurders van de Britse bank te verdenken van fraude.

Kapitaalinjectie

De zaak draait niet om de overname van de failliete Lehman Brothers maar om de vraag: hoe was het mogelijk dat de Britse bank in die moeilijke tijden het kapitaal bezat om als reddende engel op te treden?

In 2008 ontving Barclays een kapitaalinjectie van 6 miljard pond van de puissant rijke Al Thani-familie, de heersers van het emiraat Qatar. Bij de totstandkoming van die deal is door Varley en zijn mededirecteuren fraude gepleegd, vermoedt het SFO.

In ruil voor die kapitaalinjectie kon Qatar 3 miljard dollar lenen bij Barclays. Het leek daardoor dat Barclays geld leende aan Qatar om aandelen Barclays te kunnen kopen.

De Serious Fraud Office heeft de rol en het specifieke handelen van Varley en de drie andere directeuren niet nader uitgelegd. Wel liet de onderzoeksautoriteit weten dat de fraude direct te maken heeft met de lening van 3 miljard: zulke broekzak-vestzak-constructies druisen al snel in tegen de Britse regels. Het SFO heeft Barclays en de topmannen ook „onwettige financiele assistentie” ten laste gelegd.

Al eerder deed ook de Financial Conduct Auhority (FCA) onderzoek naar de deal tussen de Britse bank en Qatar, dat bulkt van het aardgas. De toezichthouder wilde weten of Barclays de Al Thani’s op verboden manieren had betaald om de familie te verleiden via de staatsfondsen en investeringsvehikels een kapitaalinjectie in de Britse bank te doen. Tijdens het onderzoek bleek dat Barclays ruim 300 miljoen pond had betaald, uitgesmeerd over een periode van vijf jaar, aan Qatar Holdings. Volgens Barclays ging het om de betaling van adviezen, volgens onderzoeksautoriteiten ging het om steekpenningen.

Celstraf

Uiteindelijk moest ook Barclays moeilijke besluiten nemen om de crisis door te komen. In 2009 verkocht Varley een groot deel van de handelsactiviteiten voor 13,5 miljard dollar aan vermogensbeheerder BlackRock. De miljardeninjectie uit de Golf was echter van groot belang, voor Barclays en topman John Varley. De bank hoefde daardoor niet aan het staatsinfuus, zoals de concurrenten Royal Bank of Scotland (RBS) en Lloyds.

Voor het eerst zal de absolute top van het Britse bankwezen terechtstaan voor haar optreden tijdens de crisis van 2008

Ze ontkwam daardoor aan de bemoeienis door toenmalig minister van Financien Alistair Darling. En aan de publieke vernedering en de kritiek, die Fred Goodwin wel ten deel viel. Diens RBS had tientallen miljarden staatssteun nodig. Goodwin moest in 2012 zelfs zijn koninklijke eretitel als Knight Bachelor inleveren, een uitzonderlijke schande.

De gevolgen voor Varley en zijn compagnons kunnen echter groter zijn. Hen hangt een celstraf van tien jaar boven het hoofd. Op 3 juli zullen de mannen voor de rechter verschijnen. De rechtsgang kan jaren duren, en zal steeds veel aandacht krijgen.

Eerder zijn miljarden verkwistende handelaren als Kweku Adoboli veroordeeld. Dat was een geïsoleerd geval, een eenling op het verkeerde pad, een rogue trader, trachten de banken zich te verweren. Zo’n poging tot goedpraten is bij Varley en zijn mededirecteuren niet mogelijk. Voor het eerst zal de absolute top van het Britse bankwezen terechtstaan voor haar optreden tijdens de crisis van 2008.