ChristenUnie over in formatie na afvalrace

Asscher zegt Nee

Nu de PvdA definitief is afgehaakt, ligt de weg open naar gesprekken over een kabinet van VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie.

Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (Christenunie) op het Binnenhof na afloop van een gesprek met informateur Edith Schippers afgelopen mei. Foto Bart Maat/ANP

Een regeringscoalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie is weer in zicht gekomen nu de PvdA definitief heeft afgehaakt. Informateur Tjeenk Willink heeft ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers uitgenodigd om woensdagmorgen bij hem langs te komen. Als hij ja zegt, ligt de weg naar onderhandelingen over een nieuw kabinet tussen VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie open.

In een eerder stadium konden de gesprekken tussen dit kwartet niet starten omdat D66 en ChristenUnie onoverkomelijke geschilpunten bij elkaar zagen om te kunnen samenwerken. Dat was toen de VVD’er Edith Schippers nog informateur was. Maar na een nieuwe ronde van consultaties met de hoofdrolspelers door een nieuwe informateur in de persoon van minister van Staat Herman Tjeenk Willink (PvdA) kan er alsnog een poging worden ondernomen.

In kringen van de potentiële aanstaande coalitiepartners heet het dat Tjeenk Willink de afgelopen weken alle mogelijkheden heeft „afgepeld” waardoor de combinatie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie dinsdag nog als enige meerderheidsvariant is overgebleven. Van Tjeenk Willink komt de uitspraak dat in Nederland formeren faseren is.

Om de nieuwe stap te kunnen zetten had Tjeenk Willink eerst volledige duidelijkheid nodig van PvdA-leider Asscher. Deze heeft sinds de verkiezingen van 15 maart waarbij zijn partij zwaar verloor steeds laten weten weinig te voelen voor regeringsdeelname. Vooral D66-leider Alexander Pechtold wilde de PvdA er graag bij hebben, om te voorkomen dat zijn partij als enige progressieve partner in een coalitie zou komen te zitten. Maar dinsdag heeft Asscher Tjeenk Willink laten weten dat de PvdA in geen geval meedoet. Eerder streepte de informateur GroenLinks, de SP en de PVV al weg.

Volgende stap

Tegelijk werd de afgelopen dagen duidelijk dat de blokkade tussen D66 en ChristenUnie minder absoluut was. Of dat werkelijk zo is zal Tjeenk Willink eerst nog formeel moeten vaststellen alvorens de volgende stap van echte onderhandelingen tussen de vier partijen gezet kan worden.

Het grote geschilpunt tussen D66 en ChristenUnie betreft het vraagstuk van medisch-ethische kwesties. D66 wil het mogelijk maken dat mensen boven een bepaalde leeftijdsgrens vrijwillig voor het einde van hun leven kunnen kiezen. Voor de door de bijbel geïnspireerde ChristenUnie is dit onbespreekbaar.

Een ander bezwaar van Pechtold was dat een coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie in de Tweede Kamer slechts over een minieme meerderheid van één zetel beschikt. Er is daardoor sprake van een zeer fragiele coalitie

Als VVD, CDA, D66 en ChristenUnie inderdaad zeggen met elkaar te willen gaan onderhandelen, zit de taak voor Tjeenk Willink erop. Zijn opdracht was te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor een kabinet dat op voldoende steun in de volksvertegenwoordiging kan rekenen. Voor de echte onderhandelingen kan een beroep worden gedaan op één of meer nieuwe informateurs.