Bij de Britse troonrede is de vraag: hoe lang blijft May?

Queen’s speech Na enkele desastreuze weken, die haar positie danig hebben verzwakt, poogt premier May greep te krijgen op de situatie.

Een meisje met een protestbord bij de Finsbury Park-moskee. Foto Kevin Coombs/Reuters

Voor de 63ste maal als koningin zal Elizabeth woensdag in het Britse Hogerhuis de troonrede uitspreken. Ze zal voordragen wat de beleidsplannen van haar regering zijn. Ze zal vertellen welke buitenlandse staatshoofden op bezoek komen. De Queen’s Speech is de traditionele opening van het parlementaire jaar, een mengeling van politiek en ceremonie, van geschiedenis vieren en vooruitblikken op het jaar dat aanbreekt.

Besluit Theresa May om tegen haar verkiezingsplannen in de hoogte van pensioenopbouw toch te garanderen? Komt Donald Trump toch op bezoek? Allemaal relevante vragen om naar uit te kijken, maar deze onderwerpen verbleken bij de belangrijkste vraag van de Britse politiek: moet Theresa May alsnog heel snel opstappen als premier?

Machtsgreep

Na de vernederende verkiezingen leek het erop alsof May een machtsgreep binnen haar partij wist te voorkomen. Er was niemand anders die een logische opvolger leek. Ze stelde de Lagerhuisfractie enigszins gerust door haar naaste adviseurs te laten opstappen en spijt te betuigen. Ze maakte het machtige ministers naar de zin door hen opnieuw te benoemen in haar regering. May was politiek verzwakt, maar een crisis was voorlopig even bezworen.

Toen woedde er brand in Grenfell Tower en werd alles weer anders. De reactie van May op de ramp in de West-Londense woontoren was desastreus. Pas op zaterdag ontmoette ze op Downing Street bewoners van de getroffen woontoren. Ze was emotioneel, betrokken en oordeelde hard over de reactie van de overheid op de ramp.

Maar toen was het kwaad al geschied door haar eerdere langzame en afstandelijke handelen, door berichten dat haar vorige staatssecretaris van Wonen een waarschuwing over brandveiligheid van woontorens niet ter harte had genomen. Volgens The Times stelde haar eigen fractie May een ultimatum. Ze kreeg tien dagen om te laten zien dat ze zowel inhoudelijk als emotioneel in staat was het land te leiden. Fractieleden waren woedend over de „onmenselijke” reactie van May op de brand.

De eis van haar fractieleden tekent de situatie waar May als premier in is beland: ze heeft geen controle, op alle fronten.

De eis van haar fractieleden tekent de situatie waar May als premier in is beland: ze heeft geen controle, op alle fronten.

Dat bleek in Brussel tijdens de aftrap van Brexitonderhandelingen. Maandenlang had May verkondigd dat zij per se wilde dat er tegelijkertijd over de uittreding (geld, wederzijdse rechten en verplichtingen) en over een nieuws handelsakkoord werd onderhandeld. Nee, zei de EU steevast. Op de eerste dag van gesprekken moesten de Britten al inbinden: er wordt eerst gescheiden dan pas komt de toekomst aan bod.

Terug in Londen blijkt dat May eveneens geen stevige controle heeft over de gesprekken met de Noord-Ierse Unionisten over gedoogsteun voor haar minderheidsregering. De gesprekken duren nu al anderhalve week en een akkoord lijkt nog niet in zicht.

Misselijkmakend

De DUP zou zich veeleisender opstellen dan May en haar adviseurs hadden verwacht. DUP-politici lieten aan journalisten weten dat hun steun „niet voor lief genomen kan worden”. Tegelijkertijd zwelt de kritiek op de deal aan. May’s partijgenoot en voorganger John Major riep op om af te zien van het verbond. De risico’s voor stabiliteit in Noord-Ierland zijn te groot, aldus Major.

Toen in de nacht van zondag op maandag een 47-jarige man met een bestelbusje een aanslag pleegde op moskeegangers in het Noord-Londen, schoot May er op af. Ze zei dat de terreurdaad, waar een man om het leven kwam, „net zo misselijkmakend is” als de aanslagen in Manchester en Londen. May bezocht maandag Finsbury Park. Tegelijkertijd, liet haar woordvoerder weten dat May op dezelfde dag een spoedvergadering had gehouden van het ingestelde Grenfell Tower Recovery Taskforce. Het is duidelijk: May heeft de waarschuwing serieus genomen en wil graag daadkracht en actie uitstralen.

Voor May wordt het pas spannend na de troonrede van de koningin, die in haar 65 jaar als vorstin slechts twee maal verstek liet gaan toen ze zwanger was. Meteen nadat Elizabeth heeft gesproken, gaan de Lagerhuisleden met elkaar in debat over de inhoud.

Als oppositiepartijen als Labour en de Schotse nationalisten zoveel weerstand bieden en in staat zijn circa twintig Tories te overtuigen dat hun voorstellen en amendementen beter zijn, kan de Queen’s Speech van May weggestemd worden. De kans dat het gebeurt is niet groot, aangezien de onderhandelingen met de Noord-Ieren nog lopen, maar opnieuw wordt duidelijk: iedere dag hangt het premierschap van Theresa May aan een zijden draad.

Bekijk hieronder wat je moet weten over Theresa May, in één minuut: