Spanningen VS-Rusland na neerhalen Syrisch vliegtuig door VS

In reactie op het incident dreigt Rusland coalitietoestellen ten westen van de Eufraat voortaan als doelwit te beschouwen.

Rookwolken uit gebouwen in het noorden van Raqqa op 18 juni, tijdens een offensief van door de VS gesteudne tegen IS. Foto Delil Souleiman/AFP

De Amerikaanse strijdkrachten in Syrië hebben zondag voor het eerst een Syrisch gevechtsvliegtuig neergeschoten nadat het Syrische rebellen had bestookt die met Amerikaanse hulp de IS-hoofdstad Raqqa belegeren. Rusland heeft daarop de communicatie met de Amerikanen over operaties in het Syrische luchtruim gestaakt.

Het incident vond plaats nabij de stad Taqba, ten westen van Raqqa. De Syrian Democratic Forces (SDF), een door de VS gesteunde rebellengroep met voornamelijk Koerdische strijders, hebben daar een uitvalsbasis voor hun offensief tegen Raqqa.

Volgens het Pentagon vielen troepen van het Syrische regime zondagmiddag de SDF-rebellen aan. Toen een Syrisch vliegtuig vervolgens bommen loste op de SDF-positie werd het neergeschoten. Damascus heeft het voorval een ‘flagrante daad van agressie’ genoemd.

Studio NRC

In tegenstelling tot Rusland hebben de Amerikanen voor hun aanwezigheid in Syrië geen toestemming gevraagd van de regering in Damascus. Het is niet voor het eerst dat het tot een confrontatie komt.

In mei en juni bombardeerden Amerikaanse vliegtuigen al Syrische legerkonvooien toen die te dicht in de buurt kwamen van Amerikaanse militaire adviseurs die de SDF-rebellen bijstaan. Vorig jaar bombardeerden VS-vliegtuigen per ongeluk een Syrische legerbasis. En in april dit jaar liet president Trump een luchtmachtbasis nabij Homs bombarderen als vergelding voor een gifgasaanval die aan het regime werd toegedicht.

„De missie van de coalitie is om IS in Irak en Syrië te verslaan”, aldus de verklaring. „De coalitie zoekt niet de confrontatie op met het Syrische regime, Russische of andere pro-regimestrijdkrachten. Wel zal de coalitie niet aarzelen om coalitie- of geallieerde troepen te beschermen tegen elke bedreiging.”

Rusland dreigde maandag dat het voortaan alle coalitievliegtuigen als doelwit beschouwt. Maar het voegde eraan toe: ten westen van de Eufraatrivier. Dat suggereert dat Moskou het verslaan van IS in Raqqa best aan de Amerikanen en de SDF wil overlaten.

IS is in Raqqa omsingeld ten westen, noorden en oosten. De enige mogelijkheid tot ontsnappen of bevoorraden is via de Eufraatrivier in het zuiden. Amerikaanse vliegtuigen hebben de voorbije weken boten gebombardeerd die de rivier probeerden over te steken.

Val van Raqqa

De val van Raqqa laat op zich wachten. In Mosul duurt het offensief van de Iraakse regeringstroepen nu al acht maanden. IS controleert daar nu nog slechts een klein stukje van de oude stad.

De echte test komt pas nadat IS zal zijn verslagen. Turkije en Syrië willen niet dat de Koerdische rebellen het noordoosten van Syrië gaan controleren. Damascus zal van de neergang van IS willen profiteren om het olierijke Deir-Ez-Zour te heroveren, waar regeringstroepen al jaren omsingeld worden door IS.

Ook Iran mengde zich maandag in de strijd. Het lanceerde vanaf Iraans grondgebied raketten op IS-doelwitten in de provincie Deir Ez-Zour. Volgens Teheran ging het om vergelding voor de terreuraanslag op het Iraanse parlement eerder deze maand die door IS is opgeëist.