Nieuwe Assemblée is jong en vrouwelijk

Franse parlementsverkiezingen Driekwart van de 577 leden van de Assemblée Nationale is nieuw. De gemiddelde leeftijd ging met zes jaar omlaag, tot 48 jaar.

De uit de Parijse banlieue afkomstige advocate Laetitia Avia is een nieuwkomer voor La République En Marche! Foto Thomas Samson/AFP

Het zijn de parlementsverkiezingen van alle records geworden. Niet eerder sinds het begin van de Vijfde Republiek in 1958 werd de Assemblée Nationale zo ingrijpend ververst: driekwart van de 577 leden is nieuw. Ook zijn niet eerder zoveel vrouwen verkozen: 223 (39 procent). Vooral dankzij de jonge kandidaten van president Macrons La République En Marche! (LREM) is de gemiddelde leeftijd nu zes jaar lager dan in de afgelopen zittingstermijn: 48 jaar. En oh ja, de opkomst was nog nooit zo slecht als deze zondag: 43 procent. Alleen voor Europese verkiezingen gaan nóg minder mensen de deur uit.

Die lage opkomst heeft er vooral toe geleid dat LREM ongeveer 100 zetels minder won dan op basis van de eerste ronde haalbaar leek. Maar de bekendste gezichten van de partij van de president waren succesvol.

Nieuwe Assemblée. NRC studio

Dat geldt in de eerste plaats voor de zes ministers die kandidaat waren. Macron stelde als regel dat verkiesbare ministers hun zetel moesten winnen om aan te mogen blijven. Ministers als Bruno Le Maire (Economie) en Christophe Castaner (Relaties met het Parlement) haalden het ruim met meer dan 60 procent. Ook de in opspraak geraakte minister Richard Ferrand (Territoriale Samenhang) won.

Opvallende nieuwkomers namens LREM zijn onder andere wiskundige Cédric Villani (69 procent in de Essonne), oud-politiechef Jean-Michel Fauvergue en de uit de Parijse banlieue afkomstige advocate Laetitia Avia. Een belangrijke rol zal zijn weggelegd voor Macrons ex-woordvoerder Benjamin Griveaux, zoals veel mensen in de entourage van de president afkomstig uit kringen van de voormalige PS-kopstukken Michel Rocard en Dominique Strauss-Kahn.

Oud-premier Manuel Valls, die uit de PS is gezet maar van LREM geen kandidatuur kreeg, heeft zonder partij zijn parlementszetel weten te behouden. Maar het verschil met zijn tegenstrever is zo klein (139 stemmen) dat de kandidaat van het hardlinkse La France Insoumise (LFI) van Jean-Luc Mélenchon een hertelling eist. Volgens LFI heeft Valls gefraudeerd.

Veel andere bewindslieden van ex-president François Hollande (Najat Vallaud Belkacem, Marisol Touraine, Jacques Urvoas) haalden het niet, waarna PS-partijchef Jean-Christophe Cambadélis zondag opstapte.

De strijd in het kiesdistrict van Hollandes minister van Arbeid Myriam El Khomri tekende het uitzonderlijke politieke evenwicht. Terwijl zij gesteund werd door Macron, voerde diens premier Édouard Philippe campagne voor haar tegenstrever van de centrumrechtse Republikeinen (LR): beide kandidaten zeiden de „presidentiële meerderheid” te steunen. Ook El Khomri haalde het niet.

Voor het eerst komt Le Pen zelf in de Assemblée.

Het Front National (FN) van Marine Le Pen had gehoopt op enkele tientallen zetels, maar kwam door het systeem van twee rondes en de geringe belangstelling van FN-kiezers voor parlementsverkiezingen niet verder dan acht. Dat is nog altijd een verviervoudiging van het aantal in de afgelopen zittingstermijn, maar niet genoeg om een parlementaire groep te vormen en zo commissievoorzitters te kunnen leveren. Maar voor het eerst komt Le Pen zelf in de Assemblée. Zij haalde in haar district in Noord-Frankrijk 59 procent van de stemmen. Haar levenspartner Louis Aliot werd vanuit Zuid-Frankrijk ook verkozen. Le Pens binnen de partij omstreden rechterhand Florian Philippot wist zijn zetel niet te halen.

Ook de linkse leider Mélenchon won, ‘geparachuteerd’ in een voor hem makkelijk kiesdistrict in Marseille, een zetel. Hij zal, net als Le Pen, uit het Europees Parlement vertrekken. In zijn overwinningstoespraak reikte hij de gedecimeerde PS-fractie de hand: „Iedereen die zich bij ons wil aansluiten is welkom.” Mélenchon stapte in 2008 uit de PS.

De meest opmerkelijke nieuwkomer in zijn fractie is geëngageerd journalist François Ruffin uit Noord-Frankrijk. Ruffin maakte in 2016 de in Cannes onderscheiden documentaire Merci Patron!, waarin hij namens een ontslagen vrouw miljardair Bernard Arnault in de val lokte. Met zijn film stond Ruffin aan de basis van ‘Nuit debout’, maandenlange antikapitalistische manifestaties. Hij voert strijd voor behoud van banen in een Whirlpool-fabriek in Amiens.