In actie tegen fout goud

Goudkoorts

Mensenrechten en het milieu willen nogal eens vergeten worden bij de winning van goud. Nu is er een convenant tegen fout goud.

Illustratie Studio NRC

Het doet minister Lilianne Ploumen denken aan het decor van „een James Bondfilm”: kleine roltrolleys gevuld met fout goud, die via landen als Dubai Nederland komen binnenrollen. Vanuit dat land mag je namelijk evenveel goud meenemen als je met twee handen kan dragen. Dat kan vervolgens zomaar terechtkomen in producten die Nederlanders dagelijks gebruiken, zoals een mobieltje of trouwring.

„Er past behoorlijk wat in die handige handbagagekoffertjes”, zei Ploumen (PvdA, ontwikkelingssamenwerking) twee jaar geleden in een speech over fout goud. „Het is bijna lachwekkend, als het niet zo triest zou zijn. Want aan veel van die koffertjes met goud kleeft bloed.”

Al twee jaar geleden sprak Ploumen zich uit voor het aanpakken van fout goud. Maandag is daartoe serieuze actie ondernomen, in de vorm van de ondertekening van het Convenant Verantwoord Goud. Onder de ondertekenaars zijn de Federatie Goud en Zilver en het Nederlands Gilde van Goudsmeden, maar ook juweliersketen Lucardi, groothandel Bijou Moderne en elektronicaproducenten Philips en Fairphone.

Doel van het convenant is zorgen dat mensenrechten en het milieu bij de winning van goud beter worden beschermd. Nu is het „in kleine mijnen slecht gesteld met mensenrechten en milieu”, stelt het persbericht over het convenant. „Grote mijnen zorgen soms voor milieu- en maatschappelijke problemen zoals kinderarbeid en corruptie.” En soms zorgt de goudproductie voor de financiering van „gewelddadige conflicten.”

Om fout goud te weren, gaan bedrijven onderzoeken of en hoe ze gelieerd zijn aan „eventuele misstanden”, en, indien nodig, zorgen voor verbetering. De brancheorganisaties gaan een gedragscode opstellen. En Fairphone en Philips starten samen met een aantal goededoelenorganisaties een project om kinderarbeid in kleine mijnen in Oeganda aan te pakken. Fairphone en Philips kunnen desgevraagd niet zeggen hoeveel geld ze voor het project hebben gereserveerd.

Jaarlijks komt zo’n 4.300 ton aan goud op de wereldmarkt. Zo’n tweederde daarvan is nieuw goud, de rest is gerecycled. Bijna de helft van al het goud wordt gebruikt voor sieraden. De grootste productielanden zijn China, Australië en Rusland. Waar goud in Nederland vandaan komt, is vaak lastig te traceren. Daar moet dus verandering in komen.