In beeld

Deze vrijwillige burgerwachten wisten Boko Haram te verjagen

Het is een van de bekendste en meest angstaanjagende strijdgroepen in Afrika: Boko Haram ('westers onderwijs is zondig'), de groep islamistische rebellen die sinds 2009 pakweg 20.000 Nigerianen doodde en zo'n 2,7 miljoen mensen op de vlucht joeg. De afgelopen drie jaar werd de terreurgroep in Noordoost-Nigeria flink teruggedrongen: door het leger, maar ook door de enorme groep burgerwachten die zich verzamelden onder de naam 'Civilian Joint Task Force'. Reuters-fotograaf Akintunde Akinleye trok een tijdje met deze amateursoldaten op.
De burgerwacht Civilian Joint Task Force (CJTF) bestaat uit zo'n 30.000 gewone Nigerianen, die sinds 2013 tegen Boko Haram vechten. Die islamistische beweging werd ooit opgericht als tegenwicht tegen westerse corruptie en decadentie, maar is sinds 2009 steeds meer een terreurgroep geworden. Ze kwamen vooral in het nieuws door de ontvoering, in 2014, van bijna 300 schoolmeisjes. De meesten van hen zijn nog niet vrij. Akintunde Akinleye/Reuters
De thuisbasis van CJTF ligt in Maiduguri, de hoofdstad van de arme, achtergestelde deelstaat Borno in Noordoost-Nigeria. In de strijd tegen Boko Haram vielen tot nu toe zo'n 670 slachtoffers, onder de burgerwachten. Dit is Bakura Kachalla (31), die in Maiduguri de wacht houdt bij een vluchtelingenkamp voor Nigerianen uit de rest van de deelstaat. Akintunde Akinleye/Reuters
Alkali Adamu raakte gewond in een vuurgevecht met Boko Haram. De strijders van CJTF zijn op papier geen partij voor de islamisten: ze hebben slechts geïmproviseerde wapens zoals sabels, pijl en boog en zelfgebouwde vuurwapens. Boko Haram beschikt over modern wapentuig, veroverd op het Nigeriaanse leger en de politie. Toch wist CJTF de afgelopen drie jaar Boko Haram te verjagen uit een groot deel van Borno, samen met het leger: door hun uitgebreide kennis van het gebied, en van wie onder de bevolking tot Boko Haram behoort. Akintunde Akinleye/Reuters
Adamu Mohammed (23) houdt de wacht in Maiduguri. De Nigeriaanse president prees de burgerwachten in december voor hun moed en harde werk, en verklaarde Boko Haram "technisch verslagen." Akintunde Akinleye/Reuters
Nu is er wel een nieuw probleem ontstaan: de burgerwachten van CJTF zijn in principe vrijwilligers, die hun gemeenschap verdedigen. Maar er zijn signalen dat ze langzaam veranderen in een nieuwe strijdgroep, met andere belangen dan de veiligheid waarborgen. De meeste leden zijn werkloze mannen, en hun leiding heeft nu aan de overheid gevraagd om loon te gaan uitbetalen. Dit is burgerwacht Mohammed Jakanama (30). Akintunde Akinleye/Reuters
Abubakar Mohammed (24). "In Nigeria is het juist aan lokale burgerwachten te wijten, dat de opstand van Boko Haram tegen de staat, er eentje werd tegen lokale gemeenschappen", concludeerde denktank International Crisis Group onlangs. "Dit leidde tot meer geweld. Op de lange termijn is er ook het risico dat burgerwachten omgevormd worden tot voetsoldaten voor politieke partijen, of tot beroepscriminelen." Akintunde Akinleye/Reuters
Het hoofd van vluchtelingenkamp Muna Garage, in Maiduguri, wil niets weten van kritiek op de burgerwachten. "Zonder CJTF zou er helemáál geen veiligheid zijn voor de 40.000 mensen in dit kamp", aldus Tijani Lumwani. "Ze leven in deze gemeenschap, we vertrouwen hen. Zonder hen zouden we geen vrede kennen." Op de foto: burgerwacht Baaka Ahmed (25). Akintunde Akinleye/Reuters
Burgerwacht Mohammed Ali (21). De meeste leden van CJFT krijgen geen loon, maar 1.850 van de burgerwachten kregen van het leger een paramilitaire training. Zij ontvangen sindsdien een vergoeding van omgerekend 48 dollar per maand. Akintunde Akinleye/Reuters
Burgerwachten komen bijeen voor een patrouille door Maiduguri. Ongeveer 450 leden van CJTF zijn de afgelopen jaren opgenomen in het veiligheidsapparaat van de deelstaat. Zo'n 30 zijn overgestapt naar de inlichtingendienst. Volgens CJTF-coördinator Abba Aji Kalli (51) is dat te weinig: hij eist meer banen en geld voor zijn wachten. Akintunde Akinleye/Reuters
Mohammed Ada raakte gewond in een vuurgevecht met Boko Haram. Een woordvoerder van president Buhari zei onlangs tegen journalisten dat CJTF binnenkort "gedemobiliseerd" zou worden, aangezien Boko Haram bijna verslagen is. Hij ontkende dat de burgerwacht banen of geld in het vooruitzicht waren gesteld. "De CJTF was een vrijwillige onderneming." Akintunde Akinleye/Reuters
De kaak van Dala Ishami Angwala (38) moest provisorisch bijeen gebonden worden na een vuurgevecht met Boko Haram, zijn gebroken arm werd gespalkt met bamboe. Door fragmenten uit een landmijn is bovendien zijn bovenlichaam flink gehavend. Toch heeft hij geen spijt van zijn strijd met de islamisten. "Mijn vijf kinderen hebben er geen probleem mee. Als ik erop uit ga, zeggen ze 'Succes, vader, moge God je behoeden.'" Akintunde Akinleye/Reuters
Mahmud Mohammed (25) poseert met zijn pijlen en boog. Volgens procureur-generaal Kaka Shehu moet de staat Borno nu snel werk maken van landbouw- en industriële projecten, om de mannen van CJTF aan het werk te krijgen. "Ze moeten iets te doen hebben, want een man zonder bezigheid is de werkplaats van de duivel." Akintunde Akinleye/Reuters
Bukar Barma raakte gewond bij een vuurgevecht met Boko Haram. Onderzoeker van Amnesty International Isa Sanusi vertelde recentelijk dat er geloofwaardige meldingen waren binnengekomen van machtsmisbruik door CJTF-leden in Borno. Het zou gaan om afpersing van vluchtelingen die het kamp bij Maiduguri in wilden, en het eisen van seksuele handelingen in ruil voor voedsel. Volgens CJTF-coördinator Kalli gaat het om een handvol rotte appels, die opgepakt zijn. Akintunde Akinleye/Reuters
In 2019 komen er landelijke verkiezingen aan, en de gezondheid van president Buhari is zwak. Dit vergroot de vrees voor nieuwe gewapende groepen die gebruik willen maken van de instabiliteit. Sanusi van Amnesty: "Ze komen misschien uit de strijd met Boko Haram, met het gevoel dat ze compensatie verdienen. Misschien zelfs dat ze boven de wet staan." Akintunde Akinleye/Reuters