Turkse oppositie trekt stoute schoenen aan en begint mars

Protest tegen Erdogan

De Turkse oppositieleider Kemal Kilicdaroglu gold als een bedaarde opa. Nu zet hij meer druk op president Erdogan, tot vreugde van de jonge garde.

Kemal Kilicdaroglu wil in totaal 500 kilometer afleggen tijdens de protestmars. Foto Osman Orsal/Reuters

De Turkse oppositieleider Kemal Kilicdaroglu is donderdag begonnen aan een mars van Ankara naar Istanbul uit protest tegen de massale ontslagen en arrestaties sinds de mislukte coup. De actie wordt door de jonge en activistische vleugel van de Republikeinse Volkspartij (CHP) gezien als een welkome verandering van strategie, die de verdeelde en tandeloze oppositie wellicht kan verenigen. De centrum-linkse CHP voer een voorzichtige koers sinds het omstreden referendum in april.

De aanleiding voor de protestmars is de veroordeling van CHP-parlementariër Enis Berberoglu. De rechter legde hem woensdag 25 jaar celstraf op wegens het lekken van staatsgeheimen. Berberoglu gaf journalisten van de krant Cumhuriyet een video van vrachtwagens die van de inlichtingendienst MIT zouden zijn en die wapens zouden vervoeren naar rebellen in Syrië. Het verhaal van de krant daarover leidde tot rechtszaken tegen hoofdredacteur Can Dündar en diverse redacteuren.

Dündar is uitgeweken naar Berlijn, waar hij een nieuwssite over Turkije bestiert. Berberoglu treft een ongunstiger lot: hij verdwijnt achter de tralies, net als 40.000 andere mensen sinds de noodtoestand vorig jaar van kracht werd. Aanvankelijk gebruikte de regering de noodtoestand om achter de coupplegers aan te gaan, maar de zuivering strekt zich inmiddels uit tot alle vormen van oppositie. Dertien parlementariërs en duizenden activisten van de pro-Koerdische partij HDP, de derde partij van het land, zitten in de gevangenis.

Tot nu toe was de CHP, de oudste partij van Turkije die door Atatürk is opgericht, buiten schot gebleven. Daar is met de veroordeling van Berberoglu verandering in gekomen. Critici vragen zich af waarom de partij nu pas in verzet komt, terwijl al 40.000 mensen zijn gearresteerd, en 150.000 anderen zijn geschorst of ontslagen. De ambitieuze nummer twee, Selin Sayek Böke, stapte onlangs uit de partij uit onvrede over de voorzichtige koers.

Na de veroordeling van Berberoglu heeft Kilicdaroglu het roer radicaal omgegooid. De man die door veel Turken wordt gezien als een bedaarde opa, is op zijn sportschoenen op weg gegaan, met een gevolg van honderden familieleden, partijactivisten en journalisten. Hij wil in 24 dagen naar Istanbul lopen, waar Berberoglu gevangen zit, een afstand van zo’n 450 kilometer. „Deze mars heeft niets te maken met een specifieke politieke partij„Dit is een gezegende mars, een mars voor gerechtigheid”, zei Kilicdaroglu tijdens het wandelen. „Iedereen die gerechtigheid wil, zou deze mars moeten steunen. In een land waar de gevangenissen vol zitten, is er geen gerechtigheid.”

Foto Osman Orsal/Reuters

President Erdogan noemde de mars dit weekend „niet legaal”. Hij verweet Kilicdaroglu inmenging in het proces tegen Berberoglu. „Als wij en onze ngo’s de scheiding der machten niet respecteren, dan komen we nergens. Maar als je een element van onderdrukking probeert te zijn, vergeet dan niet dat het 138ste artikel van de grondwet niet alleen voor politici geldt maar van iedereen van A tot Z. En wees niet verbaasd als justitie jou ook ergens uitnodigt.”