Macron laat Franse politiek imploderen

Finale ronde parlementsverkiezingen Frankrijk

Macrons partij LREM won zondag een absolute meerderheid. Maar een ‘tsunami’ bleef uit.

De Franse president Emmanuel Macron begroet fans bij een ceremonie voor generaal Charles de Gaulle, zondag. Foto Bertrand Guay/Reuters

De door Emmanuel Macron aangekondigde implosie van het Franse partijpolitieke landschap heeft zich voltrokken. Na de goede uitgangspositie van La République En Marche! (LREM) bij de eerste kiesronde van de parlementsverkiezingen gunden de Fransen Macrons partij in de beslissende ronde zondag een ruime absolute meerderheid.

Zijn pas vorig jaar opgerichte partij gaat (samen met coalitiepartner MoDem) naar schatting 350 van de 577 zetels in de nieuwe Assemblée Nationale bezetten. Nog eens een handvol parlementsleden van centrumlinks en een deel van de centrumrechtse Republikeinen, met circa 137 zetels de tweede partij, steunen zijn plannen om de Franse economie structureel te hervormen. Die overmacht roept de vraag op of in de nieuwe constellatie nog een rol van betekenis is weggelegd voor de parlementaire oppositie of dat tegenmacht elders gezocht moet worden.

Daarover is de afgelopen week entre les deux tours, tussen de twee kiesrondes, al veelvuldig gediscussieerd. Ervaren politici die in kiesdistricten tegenover een succesvolle maar vaak volslagen onbekende kandidaat van En Marche! uitkwamen, zeiden te vrezen voor „een tsunami”, „absolutisme” of „volledige macht” voor de president. ‘Macron zonder oppositie’ kopte Le Monde na de 32 procent die LREM in de eerste ronde haalde.

Kiezers hebben die waarschuwingen niet in de wind geslagen. De winst voor LREM was iets minder verpletterend dan vooraf gepeild. De Fransen, reageerde minister en regeringswoordvoerder Christophe Castaner, wilden Macron „geen blanco cheque geven”.

De Parti Socialiste verliest nog altijd fors: van 284 naar 34 zetels en nederlagen voor de meeste ex-ministers van François Hollande. Maar de Republikeinen (van 226 naar 126) hebben de schade binnen de uitzonderlijke omstandigheden van dit Franse verkiezingsjaar weten te beperken.

De 39-jarige president heeft nu meer dan voldoende steun om werk te maken van de door hem gewenste hervormingen. Frankrijk kan in zijn optiek in de Europese Unie alleen weer een voortrekkersrol op zich nemen als het land de eigen financiën op orde krijgt en de structureel hoge werkloosheid terugbrengt. Daarnaast wil Macron snel nieuwe integriteitsregels invoeren die het vertrouwen in de politiek bij de Franse burger moeten terugbrengen.

Kijken: wat je moet weten over Emmanuel Macron, in ongeveer één minuut

Dat lijkt na zondag meer dan ooit nodig. Terwijl in het buitenland de euforie over Macrons revolutie geen grenzen kent, is de animo in Frankrijk zelf snel verslapt. Niet eerder gingen bij parlementsverkiezingen zo weinig mensen naar de stembus: slechts 43 procent van de vooraf geregistreerde kiezers, nog minder dan in de eerste ronde. Veel Fransen zijn na het lange campagnejaar verkiezingsmoe, konden geen keus maken of hadden de indruk dat de race al gelopen was.

Vooral voormalig presidentskandidaat Jean-Luc Mélenchon wreef dat Macron aan. Dat de burgers deze verkiezing „een algemene staking” waren begonnen laat volgens hem zien dat de nieuwe president „geen legitimiteit” heeft voor zijn plannen. Mélenchons linkse beweging La France Insoumise haalde, samen met de communisten, 27 zetels in de Assemblée: meer dan verwacht. Aan de andere kant van het spectrum groeide het nationaal-populistische Front National van Marine Le Pen van twee naar acht zetels.

Mélenchon en Le Pen, die beiden hun kiesdistricten wonnen, probeerden zich meteen zondagavond te positioneren als oppositieleiders. Maar met de overmacht van LREM zal het voor hen moeilijk worden de regering in de Assemblée op andere gedachten te brengen. De werkelijke oppositie van de Franse president zal zoals eerder op straat te vinden zijn. De vakbonden slijpen hun messen voor dit najaar.