Aboutaleb wil coffeeshopvergunningen verkopen

Softdrugsbeleid Burgemeester Aboutaleb wil de vergunning voor nieuwe coffeeshops voortaan veilen. De hoogste bieder krijgt hem. „Dan verdient de gemeente er ook nog wat aan.”

Toegangspoortje in de Rotterdamse coffeeshop The 4 Floors. Door de vele sluitingen is het in de overgebleven coffeeshops een stuk drukker. Foto's Simon Trel

Burgemeester Ahmed Aboutaleb wil na een jarenlang uitsterfbeleid weer vergunningen uit gaan geven voor de vestiging van nieuwe coffeeshops in Rotterdam. En als het kan, wil hij deze veilen zodat de gemeente „er ook nog wat aan verdient”. Bij een veiling bij komt de vergunning in handen van de hoogste bieder. Op dit moment kost deze tussen de 500 en 600 euro.

De burgemeester kwam met zijn idee op de proppen na kritiek van raadsleden op de sluiting van de grootste coffeeshop van Rotterdam, Nemo, op de Nieuwe Binnenweg, en aan de vooravond van de mogelijke invoering van gereguleerde wietteelt.

Rotterdamse raadsleden vinden dat de ondergrens bereikt is en dat Rotterdam veel te weinig coffeeshops heeft. „Wat mij betreft komen er tien of twintig bij”, zei raadslid Arno Bonte van GroenLinks.

Aboutaleb wil dat coffeeshop Nemo en de nevenvestiging The Reef, in een zijstraat van de Meent, gesloten blijven omdat de eigenaar een te grote handelsvoorraad aanhield. In het pand aan de Nieuwe Binnenweg ontdekte de politie twee jaar geleden een voorraad van 140 kilo netto cannabisproducten, terwijl slechts 500 gram gedoogd wordt.

Eerder oordeelden zes bestuursrechters dat deze voorraad logisch was, gezien de omzet van Nemo en The Reef van een miljoen euro per maand. Maar omdat de hoogste bestuursrechters van de Raad van State onlangs oordeelden dat de burgemeester de zaak desondanks mag sluiten - hij beschikt over de vrijheid daarin zelf een keuze te maken - blijven Nemo en The Reef dicht.

Raadsleden van SP, D66 en GroenLinks drongen er bij de burgemeester op aan om flexibeler om te gaan met de overschrijding van de gedooghoeveelheid. In Amsterdam en Den Haag doen de burgemeesters dat ook, betoogde raadslid Robin de Roon van D66. „Dus waarom u niet?”

Maar Aboutaleb wil dat niet en houdt vast aan het gedoogcriterium van 500 gram. „De eigenaar van Nemo had zijn voorraad cannabis op een geniepige manier verborgen: achter een muurtje met afstandsbediening”, betoogde hij. „Hij heeft de controleurs van de overheid bewust misleid.”

Geheime kamer

Volgens raadslid Jeroen van der Lee van de Partij van de Dieren doet dat er niet toe. „Wat maakt het nu uit of de eigenaar zijn voorraad in een geheime kamer boven de coffeeshop heeft liggen, of in een pand drie straten verderop? Geheime voorraden hebben ze namelijk allemaal. Dat weet iedereen.”

Aboutaleb antwoordde daarop dat de strafrechter de eigenaar van Nemo een boete had opgelegd van 60.000 euro. „Dat kan ik niet negeren.”

De advocaat van de eigenaar van Nemo en The Reef, mr. Ilonka Kamans, zegt echter dat ze daartegen hoger beroep heeft aangespannen. „In een eerdere zaak hebben de hoogste strafrechters van het hof van justitie géén boete opgelegd. Terwijl het om een vergelijkbare overschrijding van de gedoogvoorraad ging.”

Als de eigenaar van Nemo de zaak om de boete te schrappen wint, gaat hij naar de Raad van State. Dan wil hij een herziening van de uitspraak over de sluiting door de burgemeester. „Want dan is er sprake van nieuwe feiten.”

Maar de vraag is of dat dan nog wat uithaalt. Aboutaleb wil geen vergunning meer verlenen aan een huurder van het pand van Nemo, heeft hij gezegd, omdat de concentratie van coffeeshops in die buurt volgens hem te hoog is.

De eigenaar van het pand, Ben Dronkers - oprichter van de eerste coffeeshop in Rotterdam, Sensi Smile aan de Henegouwerlaan - is niet van plan dat te pikken.

Als Aboutaleb geen vergunning verleent aan de nieuwe exploitant van Nemo, met wie Dronkers al in gesprek is, gaat hij naar de rechter, zegt Kamans.

Locaties van de coffeeshops in de binnenstad van Rotterdam

Overlast in het centrum

De gemeenteraad reageerde opgetogen op de uitspraak van Aboutaleb om nieuwe vergunningen af te gaan geven voor coffeeshops op andere plekken in de stad. De afgelopen jaren zakte het aantal van 65 coffeeshops in 1999 tot de 37 die de stad nu telt. Officieel voert Rotterdam sinds 1996 een ‘uitsterfbeleid’ om het gebruik van softdrugs te ontmoedigen. Daaraan komt een einde als Aboutaleb zijn belofte gestand doet. Hij schrijft de raad dit najaar een brief waarin hij de contouren van het nieuwe coffeeshopbeleid zal schetsen. Op verzoek van raadslid Leo de Kleijn (SP), die vindt dat Rotterdam veel te weinig coffeeshops telt, liet hij weten open te staan voor een minimum aantal van 38, 39 of 40. Twee of drie coffeeshops meer dus dan nu.

Het jaar in, jaar uit sluiten van coffeeshops in de stad heeft tot overlast in het centrum van de stad geleid. Na de sluiting van Nemo en The Reef in 2015 vormden zich lange rijen klanten voor de deuren van coffeeshop Pluto aan de Nieuwe Binnenweg, The Four Floors op de hoek van de voor uitgaanspubliek populaire Witte de Withstraat en Trefpunt achter de markt aan de Binnenrotte. De portiers laten maar een stuk of zes klanten per keer naar binnen. Meer past meestal niet in de halletjes voor de verkooploketten. „Soms staan er wel twintig, dertig man op de stoep te wachten”, zegt de portier van coffeeshop Trefpunt, „helemaal tot aan de ingang van de Jumbo”. Vervelend voor bewoners in de omliggende flats en klanten van de supermarkt als ze de doorgang barricaderen. Pluto breidt het aantal loketten voor de verkoop van softdrugs deze zomer uit van één naar twee om de drukte aan te kunnen. The Four Floors heeft direct na de sluiting van Nemo het aantal loketten verdubbeld naar vier.

Zodra de gemeente een coffeeshop sluit, verhuizen de klanten naar de overgebleven coffeeshops in de stad, vooral in het centrum. Die moeten steeds grotere voorraden wiet en hasj aanleggen om al hun klanten te bedienen. Aangezien ze maar 500 gram in de coffeeshop mogen hebben, moeten ze die voorraden elders verschansen en om de haverklap naar de shop laten brengen door een daarvoor ingehuurd persoon. Die doet dat illegaal. Want het is niet toegestaan om meer dan 5 gram softdrugs op zak te hebben. Terwijl ze een pond moeten aanleveren.

De eigenaar van Nemo zegt dat hij slachtoffer is van het uitsterfbeleid van de gemeente. Daarom vindt hij de sluiting van zijn zaak oneerlijk. „Nadat de gemeente besloot dat er binnen een straal van 250 meter van een school geen coffeeshops mochten zitten, gingen er 16 dicht. Veel klanten kwamen toen naar Nemo. Daarom had ik zo’n grote voorraad.”

Volgens Robin de Roon (D66) moet de burgemeester nu wel nieuwe coffeeshops laten openen omdat de gemeente belang heeft bij het reguleren van de handel in softdrugs. „Op straathandel is geen controle. Op coffeeshops wel.” Bij de drukste coffeeshops komt de politie eens per drie, vier maanden langs om te controleren of er geen harddrugs worden verhandeld, of de voorraad cannabis binnen de 500 gram is, en of er geen minderjarigen binnen zijn. „Streng”, vinden de meeste coffeeshophouders in het centrum.

Valse identiteitsbewijzen

Bedrijfsleider Hakim van coffeeshop Bellamy aan de West-Kruiskade heeft de gebruikersruimte gesloten. Er zijn alleen drie afhaalloketten. „De eigenaar wil het risico niet. Je kunt je niet verdedigen als een klant een wapen bij zich blijkt te hebben, of harddrugs. Je kunt ze niet allemaal bij de entree fouilleren. Zodra de politie binnenkomt legen ze hun zakken en gooien ze alles op de grond. Dan is de eigenaar verantwoordelijk en moet de coffeeshop dicht.”

Zorg van een coffeeshophouder die niet met naam in de krant wil, is dat minderjarigen binnensluipen met valse identiteitsbewijzen. „Als de politie hen in de coffeeshop betrapt, ben ik aansprakelijk. Dan moeten we dicht. De portier ziet niet altijd of een pas vals is. Ze laten die dingen zo na maken in China.”

Een meerderheid van de Raad (Leefbaar Rotterdam, PvdA, CDA, GroenLinks) staat open voor het idee van Aboutaleb om nieuwe vergunningen voor coffeeshops te veilen. Twee zijn op voorhand voor. „Dan verdient de gemeente er ook nog wat aan en vloeit dat geld terug naar de gemeenschap”, verwachten Arno Bonte (GroenLinks) en Sven de Langen (CDA).

De Roon van D66 is tegen. „Geld mag geen drijfveer zijn. We hebben het hier niet over radiofrequenties of zo die ooit geveild zijn. Zenders maken winst met dj’s en reclame-inkomsten. Dit is echt heel iets anders: coffeeshops dienen een publiek belang. En ze mogen ook geen reclame maken.”

Eigenaar Myranda Bruin van coffeeshop 1-2-3 in Feijenoord en bestuurslid van het Landelijk Platform voor Coffeeshops is ook tegen. „Ik vraag me af of het juridisch kan. De gemeente veilt toch ook geen vergunningen voor kroegen? Dit klinkt als rechtsongelijkheid.”

De eigenaar van coffeeshop de Grasspriet, ook in Feijenoord, begrijpt dat Aboutaleb een graantje van de winst van coffeeshops mee wil pikken. Wel bekritiseert hij de manier waarop hij zijn plan uitvoert. „Aboutaleb had Nemo nooit die vergunning af moeten pakken vanwege de voorraad. Iedereen weet dat die nodig is om de coffeeshop te runnen. De Belastingdienst verdient er flink aan. Aboutaleb mág verdienen door vergunningen te veilen. Maar niet door de grootste coffeeshop van Rotterdam te sluiten en schaarste te creëren.”