Rutte en Buma betichten Wilders van radicalisering

Kabinetsformatie

Informateur Tjeenk Willink wilde opties voor een nieuw kabinet definitief uitsluiten. Dat leverde een harde aanval op de PVV op.

In brieven die informateur Herman Tjeenk Willink donderdag openbaar maakte, vallen VVD-leider Mark Rutte en CDA-fractievoorzitter Sybrand Buma de PVV van Geert Wilders hard aan. De informateur had de partijleiders gevraagd waarom ze, op inhoudelijke gronden, niet willen samenwerken met de PVV – de tweede partij van Nederland met twintig zetels.

Mark Rutte schrijft dat Wilders „de afgelopen jaren in toenemende mate is verhard in het afwijzen van de liberale kernwaarden van ons land”. Zo merkt de VVD-leider op dat de PVV „het gezag” van de Tweede Kamer en de rechterlijke macht „heeft ondermijnd” door te spreken over een „nepparlement” en van „neprechters”.

Wilders heeft bovendien, schrijft Rutte in zijn brief aan de informateur, „stelselmatig bevolkingsgroepen beschimpt en beledigd.”

Buma vindt dat de PVV „steeds radicaler” wordt, de optredens van Wilders „alleen maar grover.” Hij stelt vast dat het voor zijn partij „ondenkbaar” is deel te nemen aan een regeringscoalitie „die niet als gemeenschappelijke basis heeft dat de religie van zo’n 800.000 inwoners van ons land onder de bescherming van artikel 6 van de Grondwet [vrijheid van Godsdienst, red] valt.”

Wilders reageerde gepikeerd via Twitter: „Walgelijke smoesjes. Niet ik ben radicaal, maar de islam is dat.”

Het doel van de informateur was evenwel bereikt: alle blokkades die partijen eerder opwierpen zijn nu, op inhoudelijke gronden, bevestigd. Het heeft dus geen zin meer om met de PVV te onderhandelen over een meerderheidsregering.

Hetzelfde geldt voor de SP. Fractieleider Emile Roemer moest opschrijven waarom hij niet samen met de VVD wil regeren. In zijn brief staat dat de SP „op grond van zijn visie en grondbeginselen” de „neoliberale koers” van de VVD „ten principale” afwijst: „Dit komt onder meer tot uiting in het beleid op terreinen van bijvoorbeeld arbeidsmarkt, zorg, huisvesting en internationaal beleid.”

Het is nu voor iedereen helder, lichtte Tjeenk Willink tijdens een persconferentie toe, dat een meerderheidsregering met de PVV of de SP inhoudelijk onmogelijk is. Zelf zei de informateur dat een coalitie van vijf partijen „getalsmatig niet stabiel” is. Roemer wilde een centrum-linkse coalitie van zes partijen, zonder de VVD en met het CDA als grootste partij. Voor dat plan staat Tjeenk Willink dus niet open.

Conclusie: alleen met een blok van VVD, CDA en D66 kan een meerderheidsregering gevormd worden. Het goede nieuws voor de informateur: deze ‘centrale drie’ hebben een eerdere ruzie bijgelegd, blijkt deze vrijdag uit een reconstructie in NRC.

Toch zijn de opties voor een meerderheidsregering – die nog altijd de meeste partijleiders willen – zeer gering, drie maanden na de verkiezingen. Met GroenLinks is het na twee pogingen definitief afgelopen. Blijven over: de ChristenUnie en de PvdA. Dinsdag wordt verder gepraat.

Politiek geruzie pagina 10-11