Ex-leider Van Ojik van GroenLinks was wel voor Turkije-deal

Formatie

Zijn partij wees die deal tijdens de formatieonderhandelingen juist af. Dat was de belangrijkste reden voor de breuk met VVD, CDA en D66.

Foto Martijn Beekman/ANP

Tweede Kamerlid Bram van Ojik (GroenLinks) heeft vorige week de ‘Turkijedeal’ verdedigd, terwijl zijn partij deze overeenkomst voor en na het klappen van de formatie-onderhandelingen steevast bleef afwijzen. De weigering van zijn partij om in de toekomst ‘Turkijedeal’-achtige overeenkomsten te sluiten met Noord-Afrikaanse landen was de belangrijkste reden voor de breuk met VVD, CDA en D66.

De ex-partijleider zette zijn standpunt uiteen vorige week donderdag op een bijeenkomst van Instituut Clingendael. Hij sprak daar op het moment dat de gesprekken in het Catshuis nog in volle gang waren. Volgens diverse aanwezigen vertelde Van Ojik hoe hij de afgelopen jaren een „realist” is geworden als het gaat om het indammen van vluchtelingenstromen. Terugsturen in ruil voor financiële steun – het kernpunt van de Turkijedeal – noemde Van Ojik „een nare maatregel”, maar „je moet er wel over praten, wil je het houdbaar houden.” Van Ojik bevestigt vrijdag het relaas van de aanwezigen.

Onder leiding van Jesse Klaver verzette GroenLinks zich anderhalf jaar geleden tegen de Turkijedeal. Na de breuk in de formatie, afgelopen maandag, herhaalde Klaver dat hij het akkoord niet vindt deugen. „Ik vind Turkije geen veilig land om oorlogsvluchtelingen naar terug te sturen”, zei hij in een Kamerdebat. Vluchtelingen zouden „geen perspectief” hebben in Turkije.

‘Geen enkel licht’

In een reactie zegt Van Ojik dat er „geen enkel licht zit tussen mijn opvattingen en die van Klaver.” Hij wijst erop dat er een verschil bestaat tussen zijn beoordeling van de Turkijedeal „toen en nu”. „Destijds was er sprake van een noodsituatie. Er kwamen per dag zevenduizend vluchtelingen over de Egeïsche Zee.” Anderhalf jaar later, zegt Van Ojik, blijkt de Turkijedeal niet te functioneren zoals gehoopt. „Van de hervestiging in Europa komt niets terecht, en de omstandigheden in de Turkse kampen zijn slechter dan gehoopt.” Toch vindt hij nog steeds dat de Turkije-deal destijds verdedigbaar was.

Op een ander Clingendael-symposium, december vorig jaar, was hij positief over de Turkije-deal. „Ondanks de onvolkomenheden stelde hij [Van Ojik, red.] dat de EU-Turkije overeenkomst een succes is”, zo valt in het online-verslag te lezen.

Van Ojik geldt als een deskundige op het gebied van vluchtelingen. Hij werkte onder meer als ‘speciaal gezant migratie’ voor het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij onderhandelde met West- en Noord-Afrikaanse landen over het indammen van vluchtelingenstromen. Binnen GroenLinks geldt hij als een zwaargewicht: hij was fractieleider totdat hij in 2015 plaats maakte voor Klaver. In maart dit jaar keerde hij terug als Kamerlid.

Lees hier over hoe demissionaire ministers nu hun werk doen: Hoe je op halve kracht een land bestuurt

Bij Clingendael zei Van Ojik verder dat hij voorstander is van afspraken met Afrikaanse landen om de vluchtelingenstroomop de Middellandse Zee in te perken. GroenLinks wilde in de formatie niet akkoord gaan met de voorwaarden voor zulke deals. Die opmerking, zegt Van Ojik, ging over afspraken met landen om staatsburgers terug te nemen wier asielaanvraag is afgewezen, niet om vluchtelingen uit ándere landen het recht op asiel in Europa te ontzeggen. „Daar heb ik nooit voor gepleit en dat zal ik ook nooit doen.”