De welbespraaktheid van Rutte, Groningers zuchten ervan

Foto Catrinus van der Veen/ANP

Groningers reageren boos zodra premier Mark Rutte aankomt in Appingedam. Ze hopen, nee, eisen zelfs dat de premier met ‘iets’ komt voor gedupeerden van de gaswinning. Anders rot hij maar op, roepen demonstranten. Maar van toezeggingen komt het niet. Rutte zegt dat het aankomt op een „snelle en betere” uitvoering van „het schadeproces”.

Carst Kijlstra uit Appingedam is de eerste gedupeerde Groninger met wie Rutte deze vrijdag spreekt. In camouflagejas en met een jack russell aan de riem staat hij ineens tussen de camera’s voor de premier. Kijlstra is door de sirenes van demonstranten bijna niet te horen, maar zijn lichaamstaal zegt: hoe zit het nu eigenlijk?

Bestuurlijke spaghetti

Rutte, die ’s ochtends in Parijs de nieuwe Franse president Emmanuel Macron heeft ontmoet, buigt zich naar Kijlstra. Hij noemt het „verschrikkelijk wat hier gebeurt”. Te lang is sprake geweest van „bestuurlijke spaghetti”. Die moet worden opgeruimd, en snel. „Implementeren, implementeren, implementeren.” Dan neemt hij twee stappen, op naar een volgende hartenkreet.

Lees hier over een wijk in Appingedam die gasbevingsbestendig wordt gemaakt: In Appingedam worden de huizen nu versterkt of herbouwd

Kijlstra – de scheuren van zijn rijtjeshuis zijn verborgen onder een dikke laag verf – haalt na afloop zijn schouders op. „Mijn gevoel verandert niet van dit gesprek. Ik zou zo een biertje met hem kunnen drinken, maar dit was een lulverhaal.” Hij verwoordt wat ook anderen ter plaatse zeggen: het bezoek van Rutte is jaren te laat en hij komt met niets.

Drie kwartier duurt het voor Rutte van zijn autoportier bij de deur is aangekomen van het ‘versterkingspunt’ van de Nationaal Coördinator Groningen, waar gedupeerden zich kunnen melden. Hij neemt de tijd voor demonstranten, maar ‘Den Haag’ is niet zo geliefd in Appingedam. Ze halen optredens van minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) aan, en de confrontatie van Rutte met boze Groningers in een uitzending van Pauw, afgelopen maart.

Volstrekt neutraal

Belangstellenden voor de komst van Rutte vertellen desgevraagd hun verhaal over golvende muren, schade en de afhandeling daarvan. Over de A-schade van de buurman, terwijl ze zelf met precies dezelfde scheuren in huis B-schade bleken te hebben. Wie moet hun individuele problemen ooit goed oplossen, vragen ze zich af. „Het is tijd dat we iets krijgen, in plaats van dat ze alleen maar komen halen”, zegt een man uit Loppersum.

Lees hier een opiniestuk van emeritus-hoogleraar Charles Vlek over de gaswinning: Ook met 10 procent verlaging volgen meer aardbevingen

Ook Dick Kleijer, secretaris van de actiegroep Groninger Bodem Beweging, spreekt even met Rutte. Hij wijst de premier op onvolkomenheden in het beleid, en tekortkomingen van de maatregelen tot nu toe. Rutte pareert, begripvol en met de hoop dat de getroffenen nu op de goede manier worden geholpen. „U bent zo welsprekend…”, verzucht Kleijer hardop.

„Ik ga hier volstrekt neutraal vandaan”, zegt Kleijer als Rutte wordt bijgepraat in Appingedam. Later zou de premier een basisschool in Loppersum bezoeken en in Groningen uit handen van cabaretier Freek de Jonge de petitie ‘Laat Groningen niet zakken’ krijgen. Kleijer: „Ik geloof best dat hij dit gebied wil ondersteunen, maar feitelijk kan hij niets als demissionair premier. Hij heeft vertrouwen in de aanpak, maar hij onderschat dat in het kleinste detail de duivel kan zitten. De toekomst blijft diffuus.”