House met afrobeat

Festival cross-overs

Wereldmuziekfestivals als Festival Mundial programmeren steeds vaker dj’s. En andersom klinkt rootsmuziek steeds vaker op hippe dj-festivals.

Liefhebbers van tropische muziek hebben keuzestress in het weekend van 24 en 25 juni. Naar de Amsterdamse NDSM-werf voor twee jonge festivals uit de dj-hoek? Of bandjes checken met de decennialange ervaring van Amsterdam Roots en Festival Mundial? Om het nog wat lastiger te maken: dj-festivals programmeren bands, bandjesfestivals dj’s.

Nu muziek uit alle windstreken beschikbaar is en marketeers het afleggen tegen eigenzinnige playlistcuratoren vervagen de genregrenzen. En de landsgrenzen. Niet-westerse muziek bereikt steeds makkelijker nieuwe luisteraars, bijvoorbeeld via dj’s die hun platen van ver halen. De toevoer is niet meer voorbehouden aan de aanbieders van traditionele wereldmuziek.

Die verschuiving is al enige jaren gaande, maar wordt in het weekend van 24 en 25 juni opeens glashelder in het festivalaanbod. Op de Amsterdamse NDSM-werf vindt de derde editie plaats van Wicked Jazz Sounds Festival, voortgekomen uit clubavonden. Daar drumt de Nigeriaanse afrobeatuitvinder Tony Allen en draaien dj’s jazz, funk en afro. Een dag later is op dezelfde plek de tweede editie van Strange Sounds From Beyond. DJ’s en platenlabels zijn curatoren en headliners, naast optredens van het legendarische Sun Ra Arkestra of de veelzijdige discodub van Mim Suleiman uit Zanzibar. Een houseplaat vloeit er probleemloos over in Turkse psychrock.

Dat weekend is er ook Amsterdam Roots in het Oosterpark, de 35ste editie alweer. In Tilburg presenteert Festival Mundial zich voor de dertigste keer. Beide begonnen als traditionele wereldmuziekfestivals. Beide met dit jaar een nieuwe directeur die voor toekomstbestendigheid moet zorgen. Dus staan er naast de bands ook dj’s die afrohouse draaien.

Monocultuur verdwijnt

„Wij hoeven geen traditionele Malinese band meer te programmeren om maar te laten horen dat het er is. Via YouTube en Spotify heb je alle muziek zo voorhanden”, zegt Patrick Kokx van Festival Mundial. „We zullen zo’n band alleen boeken als het staat voor een nieuw, stedelijk geluid.” Mundial zag zowel de zakelijk directeur als de creatief directeur na jaren van trouwe dienst vertrekken. Kokx neemt het over, gesteund door de 23-jarige Sophieke Gremmen, die eerder clubavonden organiseerde in Amsterdam.

„De klassieke wereldmuziekprogrammering dekt de lading niet meer”, zegt Kokx. Al sinds het festival vijf jaar geleden verhuisde naar de industriële Spoorzone ligt de focus op grootstedelijke muziek van over de hele wereld. Kokx wil die lijn nog verder doortrekken, maar hoeft daarvoor niet per se in het buitenland te kijken. „Het gaat om invloeden en roots. We hebben bijvoorbeeld Arabic By Night staan, twee Amsterdamse broers met Egyptische roots die dat in hun dj-set laten horen. En de Nederlandse producer Ganz sluit af, in zijn elektronische muziek hoor je zijn Molukse achtergrond.”

Wicked Jazz Sounds heeft al ruim vijftien jaar ervaring met opereren op het snijvlak van dj’s en livemuziek. „We zijn voortgekomen uit de house, maar wilden onze liefde voor zwarte muziek delen met het clubpubliek”, zegt organisator Manne van der Zee. Dat bands die ook op Mundial of Roots hadden kunnen staan, zoals afrobeatdrummer Tony Allen en Jungle By Night, nu op hun festival staan, is geen verrassing. „De afrobeat van Fela Kuti is altijd een inspiratie voor ons geweest. Het is niet nieuw dat daar interesse in is, maar je merkt dat mensen zich steeds minder in een hokje laten duwen. Afro bereikt eerder de mainstream, de monocultuur verdwijnt.”

Curatorschap

Het Amsterdamse label en platenzaak Rush Hour is het meest in het oog springende voorbeeld van de toenemende niet-westerse invloeden in elektronische muziek. „We komen uit house en techno, maar door de jaren heen ga je naar andere dingen luisteren: Braziliaans, Afrikaans, New Wave”, zegt oprichter Antal Heitlager. „We brengen de muziek uit waar we zelf in geloven, zo maken de mensen die ons volgen er kennis mee.” Het label brengt naast house ook heruitgaven van Braziliaanse rock of Surinaamse funk.

Antal staat als dj op het festival Strange Sounds From Beyond en Rush Hour cureert er een podium. „Dat curatorschap is heel belangrijk. Ik heb daar zelf ook behoefte aan. Er is zoveel muziek, het is fijn als je kunt luisteren naar iemand wiens smaak je vertrouwt. De oude manier van marketing van de muziekindustrie werkt niet meer. Een jongere generatie komt door zelf te zoeken veel sneller in aanraking met verschillende culturen.”

Verdwijnt de traditionele niet-westerse muziek dan van de podia? Nee, niet als het aan Amsterdam Roots ligt. Danka van Dodewaard programmeert al jaren voor het festival en is dit jaar directeur geworden. Zeker, ook zij haalt dj’s binnen die afrohouse draaien, maar tegelijk wil ze juist meer traditie en folk. „Ik vind het interessant dat rootsmuziek een weg vindt naar de hippe wereld, maar het kan daar ook vluchtig van worden. Ik wil dat er een boodschap is, we hebben de functie om iets te laten zien wat je elders niet ziet.”

Onder haar leiding moet Roots meer interdisciplinair worden, muziek is belangrijk maar niet het enige. Er is ook een contextprogramma waarin culturele diversiteit centraal staat. Er zijn workshops, interviews, een boottocht langs het slavernijverleden van Amsterdam, een koppeling naar World Refugee Day.

Van Dodewaard vindt dat die context soms het onderspit delft bij de aandacht vanuit de dj-cultuur. „Het klopt dat de generatie van de traditionele wereldmuziek vergrijst. Een nieuwe generatie ziet muziek gewoon als muziek, ongeacht waar het vandaan komt, daar spelen hippe festivals op in. Mooi, maar het is ook jammer. Na twee jaar is weer iets anders in, de diepgang en context van de muziek verdwijnt, die willen wij nadrukkelijk wel bieden.”

Antal Heitlager reageert verbaasd op die uitspraak. Hij wijst op het online magazine van Strange Sounds From Beyond waarop lange achtergrondstukken bij de muziek staan. „En bij Rush Hour geven we bij platen veel achtergrondinformatie. We vinden het belangrijk dat mensen weten waar het vandaan komt, vanuit cultureel oogpunt, maar ook zodat een luisteraar weet waarnaar hij verder moet zoeken. Mensen reageren eerst gewoon op goede muziek, de verdieping komt daarna, of niet.”

Wicked Jazz Sounds (24 juni) Festival Mundial (24 & 25 juni), Amsterdam Roots (25 juni), Strange Sounds From Beyond (25 juni).